همچنين ، احتمال دارد كه منظور از عبارت مفسرة حرفا حرفا در حديث مذكور ترتيل و بيان حروف از مخارج آن باشد . در اين صورت ، تعارضى با حديث اول ندارد .
فايدهء سوم اعتبار كردن آيات در نماز و خطبهء نماز جمعه . سيوطى مىگويد :
بر شناخت آيات و اعداد و فواصل آن احكام فقهى مترتب است . از جملهء اين احكام آن است كه فردى كه سورهء « فاتحه » را نمىداند بر او واجب است كه به جاى اين سوره هفت آيه بخواند . بنابراين ، بايد ابتدا و انتهاى آن را بشناسد . از ديگر احكام ، اعتبار كردن يك آيه در خطبهء جمعه است زيرا در خطبهء جمعه قرائت يك آيهء كامل واجب است . و اگر آيه كوتاه باشد ، قرائت جزئى از آن كفايت نمىكند . و به رأى جمهور ، حتى اگر آيه طولانى هم باشد ، باز قرائت جزئى از آن كافى نيست .
سيوطى سپس مىافزايد :
از احكام ديگر ، اعتبار كردن سوره و يا مجموعهاى از آيات است كه به جاى سوره در نماز خوانده مىشود . در خبر صحيح آمده است كه پيامبر ( ص ) در نماز صبح از شصت تا يكصد آيه مىخواند . « 1 » و از ديگر احكام ، اعتبار كردن آيه در قرائت نماز شب است . « 2 »
به نظر مىرسد كه سيوطى اين مطالب را از كتاب كامل هذلى نقل كرده است . در آن كتاب چنين آمده است :
بدانكه گروهى از شمارهء آيات و فوايد آن غفلت كردهاند تا آنجا كه زعفرانى گفته است شناخت شمارهء آيات علم محسوب نمىشود و برخى صرفا براى بازارگرمى بدان مشغول شدهاند .
هذلى مىافزايد :
چنين چيزى درست نيست . از جمله فوايد اين بحث شناخت وقف است . زيرا بنا بر اجماع ، نماز با نصف آيه صحيح نيست . جمعى از دانشمندان گفتهاند : نماز با يك آيه پذيرفته است . برخى ديگر 3 آيه و ديگران 7 آيه را در نماز لازم دانستهاند . همچنين ، اعجاز بدون آيه واقع نمىشود . و آگاهى از شمار آيات در موضوع اعجاز فوايد عظيمى دربردارد .
البته براى ما روشن نيست كه مقصود هذلى از اين كلام دقيقا چيست و او بر اساس
هامش
( 1 ) . صحيح مسلم ، كتاب الصلاة ، باب القراءة فى الصبح ، ح 461 .
( 2 ) . الإتقان ، سيوطى ، ج 1 ، نوع 19 ( فى عدد سوره و آياته و كلماته و حروفه : 194 )