است . و بالاخره اين رقم در عدد شامى 26 ( 6226 ) است . عدد شامى از يحيى بن حارث ذمارى « 1 » نقل شده است .
صاحب تبيان نيز اين نظر را پذيرفته و مىگويد :
عدد مكى منسوب به عبد اللّه بن كثير « 2 » يكى از قراء سبعة است . و او آن را از مجاهد و او از ابن عباس و او از ابىّ بن كعب نقل كرده است . عدد مدنى بر دو قسم است عدد مدنى اول و عدد مدنى اخير . عدد مدنى اول به طور مشخص به كسى نسبت داده نشده است . تنها اهل كوفه آن را از اهل مدينه به صورت مرسل نقل كردهاند و كسى را به عنوان گويندهء آن نام نبردهاند . كوفيان اگرچه خود عددى مخصوص به خود داشتند اما به اين عدد نيز تمسك مىكردند . حساب مدنى اخير منسوب به ابو جعفر ، يزيد بن قعقاع يكى از قاريان دهگانه و شيبة بن نصاح است . اسماعيل بن جعفر بن كثير انصارى « 3 » اين حساب را به واسطهء سليمان بن جماز « 4 » از آن دو نقل كرده است . آنان كه حساب مدنى اول را به ابو حنيفه و شيبه و حساب مدنى اخير را به اسماعيل بن جعفر نسبت دادهاند خطا كردهاند ، گويا علت اشتباه آنان مطلبى است كه در بعضى از كتب آمده مبنى بر اينكه نافع شمارش مدنى اول را از ابو جعفر و شيبه نقل كرده است و نيز اينكه ابو عمر و شمارش مذكور را بر ابو جعفر عرضه كرده است . حال آنكه روايت عدد مدنى اول از ايشان لزوما بدين معنا نيست كه عدد مذكور منسوب به ايشان است اما در انتساب عدد مدنى اخير به اين دو ترديدى وجود ندارد .
ما نظر صاحب تبيان را نقل كرديم تا موضوع عدد آيات قرآن كه در آن بعضا نقلهاى مضطربى وجود دارد روشن شود .
علت اختلاف
علت اين اختلاف آن است كه پيامبر ( ص ) در جايى از آيات وقف مىكرد تا به اصحاب بياموزد كه مواقف مذكور ابتداى آيات هستند . و آنگاه كه اصحاب اين مسئله را فرا
هامش
( 1 ) . يحيى بن حارث بن عمرو بن يحيى ، ابو عمرو شامى ( م 145 ه . ق ) شيخ قرائت اهل دمشق بعد از ابن عامر ( غاية النهاية ، ابن جزرى ، 2 : 376 )
( 2 ) . عبد اللّه بن كثير ، - ص 520
( 3 ) . اسماعيل بن جعفر بن ابى كثير ابو ابراهيم قارى ( 130 - 180 ه . ق ) قارى اهل مدينه ( الأعلام زركلى ، 1 : 312 ) در متن عربى اسماعيل بن جعفر بن كثير آمده كه صحيح نيست .
( 4 ) . سليمان بن مسلم بن جمّاز ، ابو ربيع زهرى ( م بعد از 170 ه ) معلم قرائت ( غاية النهاية ، ابن جزرى ، 1 : 315 )