مىگرفتند در نوبتهاى بعد به منظور تكميل معناى آيه انتهاى آن را به ابتداى آيهء بعد وصل مىكرد . اين امر سبب شد كه برخى از افراد گمان كنند مواضعى كه پيامبر ( ص ) بر آنها وقف كرده است فاصله و انتهاى آيه نيست . لذا با اين تصور كه آيه مورد نظر با آيه بعد روى هم يك آيه هستند آنها را به هم وصل كردند . اما بعضى ديگر آيه را مستقل به شمار آوردهاند و به جملهء بعد وصل نكردند .
همانطور كه ملاحظه مىشود ، ميدان رأى و نظر در اين زمينه باز و سخن گفتن دربارهء آن آسان است زيرا به هر صورت شبههء فزونى و كاستى قرآن را نتيجه نمىدهد .
آيات قرآن از نظر كوتاهى و بلندى با يكديگر تفاوت دارند . بلندترين آيات ، آيهء دين ( آيهء 282 ) در سورهء بقره است كه خود بزرگترين سورهء قرآن به شمار مىآيد . و كوتاهترين آيه كلمهء يس در آغاز سورهء يس است .
فوايد شناخت آيات
برخى تصور مىكنند كه بحث از شناخت آيات قرآن هيچ فايدهاى در بر ندارد . در رد نظر ايشان ما سه فايده براى اين بحث ذكر مىكنيم :
فايدهء اول آگاهى از اين امر كه هر سه آيهء كوتاه از قرآن معجزهء پيامبر ( ص ) است . و آيهء بلندى نيز كه طول آن برابر اين سه آيه كوتاه باشد در حكم معجزه است . دليل اين امر آن است كه خداوند متعال همگان را به آوردن سورهاى مانند قرآن به هماوردى خوانده مىفرمايد :
« وَ إِنْ كُنْتُمْ فِي رَيْبٍ مِمَّا نَزَّلْنا عَلى عَبْدِنا فَأْتُوا بِسُورَةٍ مِنْ مِثْلِهِ . . »
. « 1 » مىدانيم لفظ سوره هم بر سور كوتاه و هم بر سور بلند دلالت مىكند . از طرفى كوتاهترين سورهء قرآن سورهء كوثر است كه از سه آيه كوتاه تشكيل شده است . بنابراين ، ثابت مىشود كه هر سه آيهء كوتاه قرآن معجزه است . و آيه بلندى كه برابر اين سه آيه باشد نيز همين حكم را دارد .
فايدهء دوم وقف نيكو و صحيح در ابتداى آيات . اين فايده از نظر كسى است كه وقف بر فواصل را سنت مىداند . مستند اين عقيده حديثى است كه ابو داود از ام سلمه نقل مىكند مبنى بر اينكه : پيامبر ( ص ) هرگاه قرآن تلاوت مىكرد مقطّع و آيه آيه مىخواند .
هامش
( 1 ) . « اگر دربارهء آنچه بر بندهء خويش فروفرستاديم در شك و گمانيد ، سورهاى مانند آن ( يا از كسى همانند او « محمد » ) بياوريد . . . » ( بقره : 23 )