گوش فرا داريم كه چگونه كسى را كه خواب خود را دروغ نقل مىكند بيم مىدهد و مىفرمايد : « من كذب فى حلم كلّف يوم القيامة أن يعقد بين شعرتين و ليس بعاقد منها أبدا » « 1 » شما را به خدا ، آيا آن گروه ممتاز و والايى كه اين مطالب و آموزههايى بيش از اين را از زبان مبارك رسول خدا ( ص ) شنيدهاند ، جمعى كه پس از بررسى و تعمق ايمان آورده و آن را راهى به سوى سعادت و بزرگى يافته است ، كسانى كه از جان و مال خود در ازاى بهشت و نعمتهايش و جاودانگى در آن گذاشتهاند ، به همه اين پندها و تعاليم بىتفاوت مىمانند و سير در قهقرا مىكنند و بر خدا و رسولش دروغ مىبندد و يا دربارهء كتاب خدا و سنت رسولش راستى را كنار مىنهند ؟ چنين گمانى ظلمى است آشكار كه از غفلتزدگان بايد توقع داشت .
عامل چهارم : صحابه تشنه آموزش و فراگيرى بودند و تحقيق و بررسى را دوست مىداشتند و به كلام خدا و سخن رسول عشق مىورزيدند ، براى بررسى و درك مفاهيم قرآن مجالس درس و بحث برگزار مىكردند و براى كسب علم به هر سو سفر مىكردند .
رسول خدا به تعليم قرآن برايشان عنايتى خاص داشت . كتاب خدا را بر اصحاب مىخواند و آنان را بدان آگاه مىساخت . امامت خود را برايشان با قرائت قرآن و نماز و جلسات درس و وعظ مىآراست . علاوه بر اين ، همان گونه كه به قرائت قرآن برايشان علاقهمند بود ، دوست مىداشت آن را از ايشان بشنود . بخارى و مسلم روايت مىكنند كه ابن مسعود گفت : رسول خدا ( ص ) به من فرمود : براى من قرآن بخوان . عرض كردم : اى رسول خدا ، براى شما قرآن بخوانم در حالى كه قرآن بر شما نازل شده است ! فرمود :
دوست دارم آن را از غير خود بشنوم . پس سوره نساء را قرائت كردم تا رسيدم به اين آيه
« فَكَيْفَ إِذا جِئْنا مِنْ كُلِّ أُمَّةٍ بِشَهِيدٍ وَ جِئْنا بِكَ عَلى هؤُلاءِ شَهِيداً »
« 2 » ، فرمود : ديگر كافى است . و من ديدم كه اشك از چشمانش جارى است « 3 » .
هامش
الزهد ، ح 2315 و سنن ابى داود ، كتاب الأدب ، باب فى الكذب ، ح 990 .
( 1 ) . « كسى كه خواب خود را دروغ بگويد روز قيامت مجبور خواهد شد دو دانه جو را به هم گره بزند و هرگز به اين كار موفق نخواهد شد . » سنن الترمذى ، كتاب الرؤيا ، باب 8 ، ح 2281 ؛ صحيح البخارى ، جزء 9 ، كتاب التعبير ، باب 45 .
( 2 ) . نساء : 41
( 3 ) . « قال لى رسول اللّه ( ص ) : اقرأ علىّ القرآن . قلت : يا رسول اللّه أقرأ عليك و عليك أنزل ! قال : إنى أحب أن أسمعه من