قرآن را از حفظ داشتند . از جمله ايشان ابى بن كعب ، معاذ بن جبل ، زيد بن ثابت ، ابو درداء « 1 » ، مجمع بن حارثه « 2 » ، انس بن مالك و ابو زيد « 3 » بودند « 4 » .
البته گفته شده است كه بعضى از ايشان بعد از رحلت رسول خدا ( ص ) موفق به حفظ كامل قرآن شدند . به هر صورت تعداد زيادى از صحابه قرآن را از حفظ داشتند . كثرت شمار حافظان قرآن را از اينجا مىتوان فهميد كه در حادثه بئر معونه « 5 » و جنگ يمامه « 6 » چهل تن حافظ قرآن كشته شدند . قرطبى مىگويد در جنگ يمامه هفتاد قارى و در جنگ بئر معونه در زمان حيات رسول خدا ( ص ) نيز همين تعداد قارى به قتل رسيدند « 7 » .
ابن جزرى گويد :
علاوه بر اين ، در نقل قرآن بر قدرت حفظ اعتماد مىشود و نه بر كتاب و نوشته و اين ارجمندترين خصوصيتى است كه خداوند متعال به اين امت ارزانى داشته
هامش
( 1 ) . عويمر بن مالك بن قيس بن امية انصارى خزرجى ، ابو درداء ( . . . - 32 ه . ق ) صحابى و حافظ قرآن ، از وى 179 حديث روايت شده است . ( الأعلام زركلى ، 5 : 98 )
( 2 ) . مجمع بن حارثة ( يا مجمع بن يزيد بن جارية ) بن عامر ( . . . - حدود 50 ه . ق ) صحابى و حافظ قرآن .
( الأعلام زركلى ، 5 : 280 )
( 3 ) . طبق خبرى كه بخارى در صحيح خود ، كتاب مناقب الأنصار ، باب مناقب زيد بن ثابت از انس نقل مىكند ، وى ابو زيد را يكى از عموهاى خود معرفى كرده است . ابن ابى داود در خبرى كه به شرط شيخين روايت كرده نام وى را قيس بن سكن ذكر مىكند ، اما ابن حجر عسقلانى در فتح البارى از علىّ بن مدينى نقل مىكند كه نام وى اوس بوده است . وى همچنين از يحيى بن مدين نقل مىكند كه نام وى ثابت بن زيد است به هر حال در مورد نام و مشخصات ابو زيد اختلاف نظر وجود دارد .
( 4 ) . براى اطلاع بيشتر از اسامى قاريان و حافظان قرآن در زمان حيات رسول خدا - البرهان ، زركشى ، ج 1 ، نوع 13 : 334 - 337 و معرفة القراء ، شمس الدين الذهبى ، ج 1 : 34 - 43
( 5 ) . در ماه صفر سال سوم هجرى يكى از مشركان به نام عامر بن مالك بن جعفر ، نزد پيامبر ( ص ) آمد و هدايايى عرضه داشت و گفت : چند تن از ياران خود را به همراه من بفرست . اميدوارم كه قبيله من دعوت تو را بپذيرند . او حمايت و حفاظت از ايشان را در برابر قبايل مشرك تعهد كرد . حضرت نيز عدهاى از مسلمانان قارى را كه تعدادشان را از چهل تا هفتاد تن ذكر كردهاند ، به همراه عامر گسيل داشت . گروه در ميانه راه براى استراحت كنار چاه معونه چادر زد . عامر بن طفيل از قبيله بنى عامر به همراهى قبايل بنى سليم ، عصيّه و رعل بر آنان حمله برد و بر اثر آن حمله همه قاريان به جز يكتن به شهادت رسيدند . اين حادثه كه براى مسلمانان بسيار گران بود به حادثه بئر معونه معروف است . براى اطلاع بيشتر - كتاب مغازى ، محمد بن عمرو واقدى ، ج 1 : 364 ، نشر دانش اسلامى .
( 6 ) . دربارهء جنگ يمامه - ص 284 .
( 7 ) . فتح البارى ، عسقلانى ، كتاب فضائل القرآن ، باب 1 : 5006