جمع قرآن به معناى جمع در سينهها
قرآن بر پيامبر ( ص ) نازل شد در حالى كه او درس ناخوانده و در ميان مردمى بىسواد مبعوث شده بود . پيامبر ، از همان ابتدا ، تمامى همّ خود را به حفظ قرآن مصروف مىداشت . سپس آن را با تأنى بر مسلمانان مىخواند تا آنها نيز قرآن را حفظ كرده به خاطر بسپارند .
« هُوَ الَّذِي بَعَثَ فِي الْأُمِّيِّينَ رَسُولًا مِنْهُمْ يَتْلُوا عَلَيْهِمْ آياتِهِ وَ يُزَكِّيهِمْ وَ يُعَلِّمُهُمُ الْكِتابَ وَ الْحِكْمَةَ وَ إِنْ كانُوا مِنْ قَبْلُ لَفِي ضَلالٍ مُبِينٍ »
. « 1 » شخص درس ناخوانده همواره در امور خود به قدرت حافظه متكى است و به حفظ و به خاطر سپردن آن توجه دارد . به ويژه اگر از قدرت حفظ و ضبط مطلوبى برخوردار باشد ، اين عمل براى او آسان و سهل است . امت عرب در دوران نزول قرآن اين چنين بودند . آنان از ويژگىهاى كامل عروبت ، از جمله سرعت حفظ و سيلان ذهن بهرهمند بودند قلبهايشان كتابهايشان و عقلهايشان دفاتر نسبها و خاطرهء جنگها و سلحشورىهايشان ، و حافظهشان ديوان اشعار و مفاخرشان بود . سپس قرآن آمد و با نيروى بيان اين قوم را مقهور خويش ساخت و با شكوه قدرت خويش عقول آنان را تسخير كرد و عظيمترين نعمتها را در قالب الفاظ و معانى خويش قرار داده و براى آنان به ارمغان آورد . در نتيجه زمانى كه دريافتند قرآن روح و حقيقت حيات است زندگى خود را در طبق اخلاص نهاده پيشكش قرآن كردند .
پيامبر ( ص ) آنچنان بر تعلم و حفظ قرآن حريص بود كه در آن سختترين حالات ، يعنى به هنگام تحمل فشار جانفرساى ناشى از هيمنهء وحى و فرود جبرئيل ، حفظ و بازخوانى آيات نازلشده را آغاز مىنهاد . اين حرص و شتاب پيامبر ( ص ) در فراگيرى و حفظ قرآن ازآنرو بود كه مبادا كلمهاى از آيات وحى فراموشش شود و يا حرفى از آن بيفتد . پيامبر ( ص ) همچنان بر اين طريق عمل مىكرد تا آنكه پروردگارش او را مطمئن ساخت و به وى وعده داد كه قرآن را در سينهء او حفظ و قرائت الفاظ و فهم معانى آن را بر او آسان خواهد ساخت . قرآن در اين باره مىفرمايد :
« لا تُحَرِّكْ بِهِ لِسانَكَ لِتَعْجَلَ بِهِ . إِنَّ
هامش
( 1 ) . « اوست آنكه در ميان مردم درس ناخوانده پيامبرى از خودشان برانگيخت كه آيات او را بر آنان مىخواند و پاكشان مىسازد و كتاب و حكمت به آنان مىآموزد ، و هرآينه پيش از اين در گمراهى آشكار بودند . » ( جمعه : 2 )