مىفرمايد :
« فَإِنْ لَمْ تَفْعَلُوا وَ لَنْ تَفْعَلُوا فَاتَّقُوا النَّارَ الَّتِي وَقُودُهَا النَّاسُ وَ الْحِجارَةُ أُعِدَّتْ لِلْكافِرِينَ »
« 1 » در همين سوره مىفرمايد :
« الَّذِينَ يَأْكُلُونَ الرِّبا لا يَقُومُونَ إِلَّا كَما يَقُومُ الَّذِي يَتَخَبَّطُهُ الشَّيْطانُ مِنَ الْمَسِّ »
« 2 » و باز در همين سوره مىفرمايد
« يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَ ذَرُوا ما بَقِيَ مِنَ الرِّبا إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ . فَإِنْ لَمْ تَفْعَلُوا فَأْذَنُوا بِحَرْبٍ مِنَ اللَّهِ وَ رَسُولِهِ
. » « 3 » و نيز در سورهء آل عمران كه آن هم مدنى است مىفرمايد :
« إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا لَنْ تُغْنِيَ عَنْهُمْ أَمْوالُهُمْ وَ لا أَوْلادُهُمْ مِنَ اللَّهِ شَيْئاً وَ أُولئِكَ هُمْ وَقُودُ النَّارِ كَدَأْبِ آلِ فِرْعَوْنَ وَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ كَذَّبُوا بِآياتِنا فَأَخَذَهُمُ اللَّهُ بِذُنُوبِهِمْ وَ اللَّهُ شَدِيدُ الْعِقابِ قُلْ لِلَّذِينَ كَفَرُوا سَتُغْلَبُونَ وَ تُحْشَرُونَ إِلى جَهَنَّمَ وَ بِئْسَ الْمِهادُ
. » « 4 »
هر دو بخش مكى و مدنى قرآن مشتمل بر شدت و خشونت است ، زيرا لازمهء روش تربيتى صحيح در اصلاح فرد و جامعه ، و اداره و رهبرى امور جوامع و كشورها آن است كه شخص مصلح در قوانين هدايتبخش خويش تشويق و تهديد ، وعده و وعيد ، سختگيرى و نرمش را به هم آميزد . علاوه بر اين ، از ادعاى ايشان مبنى بر اختصاص سختگيرى و شدت به سورههاى مكى چنين فهميده مىشود كه فراخ نظرى و نرمش ، ويژه سورههاى مدنى است و سورههاى مكى عارى از چنين خصوصيتى هستند . اين مفهوم مخالف نيز مانند آن منطوق باطل است . زيرا در ميان سور مكى آياتى وجود دارد كه سرشار از نرمش و گشاده نظرى و سماحت و بخشش است . بلكه فراتر از اين ، سور مكى از مسلمانان مىخواهد بدى را به نيكى پاسخ گويند . آنچنان كه در سورهء فصلت كه
هامش
( 1 ) . « و اگر نكرديد و هرگز نتوانيد كرد ، پس از آتشى كه هيمهاش آدميان و سنگهاست و براى كافران آماده شده بپرهيزيد . » ( بقره : 24 )
( 2 ) . « آنها كه ربا مىخورند برنخيزند مگر مانند برخاستن كسى كه شيطان او را به سبب آسيب رساندن آشفته و ديوانه كرده است . » ( بقره : 275 )
( 3 ) . « اى كسانى كه ايمان آوردهايد از خدا بترسيد و اگر ايمان داريد هرچه از ربا مانده است رها كنيد . » ( بقره : 278 و 279 )
( 4 ) . « آنان كه كافر شدند مالها و فرزندانشان هرگز آنان را در برابر ( عذاب ) خدا هيچ سودى نخواهد داشت .
و آنها هيمهء دوزخند . همچون شيوه و روش فرعونيان و آنان كه پيش از آنها بودند كه آيات ما را دروغ انگاشتند . پس خدا آنان را به گناهشان گرفت و خدا سخت كيفر است . به آنها كه كافر شدند بگو به زودى شكسته و سركوب خواهيد شد و به جهنم فراهم مىشويد و دوزخ چه بد آرامگاهى است . » ( آل عمران : 10 - 12 )