خود حلاوت بلاغت قرآن را مىچشيدند و با شم و ذوق زبانى خود اعجاز آن را وجدان مىكردند ؛ و گاه جاذبهء مغناطيسى قرآن به جانشان آتش مىافكند ؛ و گاه باران پرلطافتش و روشنى انوارش جانهايشان را آرميده مىگردانيد .
تأثير قرآن بر دشمنان
گزارشهاى تاريخى موارد بسيارى را نشان مىدهند كه قرآن با قدرت سحرآميز خود دشمنانش را جذب كرده است از جملهء آنهاست :
مشركان علىرغم كارزارشان با قرآن و گريزان بودنشان از تعاليم آن ، در دل شب ، آن هنگام كه مسلمانان به تلاوت قرآن مشغول بودند ، از منازل خويش بيرون مىآمدند تا به آن گوش فرا دهند ! آيا اين اقدام ايشان جز بدان دليل بود كه قرآن بر وجدان ايشان دست يافته بود ؟ اما لجاجت و تكبر و اكراه ايشان نسبت به حق باعث مىشد از ايمان آوردن خوددارى كنند :
« . . . بَلْ جاءَهُمْ بِالْحَقِّ وَ أَكْثَرُهُمْ لِلْحَقِّ كارِهُونَ
. » « 1 »
برخى از پيشوايان كفر مىكوشيدند تا رسول خدا را از قرائت قرآن در مسجد الحرام و در انجمنها و بازارهاى عرب بازدارند . آنان همچنين مسلمانان را از اظهار و بيان قرآن مانع مىشدند ؛ حتى از نماز خواندن ابو بكر در درون خانهاش مىترسيدند ، چه كودكان و زنان بر او گرد مىآمدند و با لذت به اين كلام گوش مىدادند و تحت تأثير آن قرار گرفته به وجد مىآمدند .
آنان علىرغم تلاشى كه براى جلوگيرى از گسترش قرآن به عمل مىآوردند و على رغم آزار و شكنجهء كسانى كه به آن ايمان مىآوردند ، به شدت از نيروى تأثيرگذار و قدرت نفوذ قرآن در جانها وحشت داشتند ؛ و ازاينرو به يكديگر سفارش مىكردند كه به قرآن گوش ندهند ؛ و قرار گذاشتند كه به هنگام شنيده شدن صداى قرائت آيات قرآن سخنان ياوه در آن افكنند :
« وَ قالَ الَّذِينَ كَفَرُوا لا تَسْمَعُوا لِهذَا الْقُرْآنِ وَ الْغَوْا فِيهِ لَعَلَّكُمْ تَغْلِبُونَ »
« 2 »
يكى از بزرگان و شجاعان عرب تحت تأثير كفر و طغيان و تعصبى كه در حفظ
هامش
( 1 ) . « . . . بلكه به حق بديشان آمده و بيشترشان حق را خوش ندارند . » ( مؤمنون : 70 )
( 2 ) . « و كسانى كه كافر شدند گفتند : به اين قرآن گوش فرا مدهيد و سخن ياوه در آن افكنيد تا شايد پيروز شويد . » ( فصلت : 26 )