مكه در برابر رسول خدا ( ص ) تمرد و عصيان پيشه كردند ، پيامبر ( ص ) در حق ايشان نفرين كرد كه گرفتار گرسنگى و قحطى همانند گرسنگى و قحطى در داستان يوسف شوند . خداوند نيز با اين آيات دعاى پيامبرش را اجابت كرد . « 1 » با تأمل در آيات مذكور پنج پيشبينى ديده مىشود .
1 . خبر دادن به سيطرهء قحطى و گرسنگى بر ايشان به طورى كه شخص به آسمان بنگرد و ميان خود و آسمان را همچون تودهء دود ببيند .
2 . خبر دادن به اين كه در صورتى كه اين مشكل بر ايشان وارد شود به تضرع در پيشگاه خدا برخواهند خاست :
« هذا عَذابٌ أَلِيمٌ رَبَّنَا اكْشِفْ عَنَّا الْعَذابَ إِنَّا مُؤْمِنُونَ »
. « 2 »
3 . خبر دادن به اينكه خداوند براى مدت كوتاهى عذاب را از ايشان خواهد برداشت .
4 . خبر دادن به اينكه ايشان به كفر و استكبار خود بازخواهندگشت .
5 . خبر دادن به اينكه خداوند در روز سخت گرفتن بزرگ ، كه همان روز بدر است ، از ايشان انتقام خواهد گرفت .
خداوند همهء اين خبرها را محقق ساخت ؛ و حتى يكى از اين خبرها كذب از آب در نيامد : مشركان چنان به قحطى دچار شدند كه استخوان مىخوردند و به آسمان مىنگريستند و از شدت گرسنگى و سختى ميان خود و آسمان تودهاى از دود مىديدند .
سپس همان را كه قرآن از ايشان نقل كرد :
« هذا عَذابٌ أَلِيمٌ رَبَّنَا اكْشِفْ عَنَّا الْعَذابَ إِنَّا مُؤْمِنُونَ »
با حالت تضرع بر زبان راندند . سپس براى اندك زمانى عذاب از ايشان برداشته شد . پس از آن ، به كفر و تجاوزگرى خود بازگشتند . و بعدها خداوند در روز بدر از ايشان انتقام گرفت و آنان را به سختى و شدتى جانكاه گرفتار كرد ، به طورى كه هفتاد تن از ايشان كشته شدند و هفتاد اسير دادند و مسلمانان بر ايشان چيره گشتند .
هامش
كه مردم را فروگيرد . [ گويند : ] اين است عذاب دردناك . پروردگارا ، اين عذاب را از ما بردار كه ما ايمانآرندهايم . كجا و چگونه آنان را پند گرفتن باشد ؟ و حال آنكه ايشان را پيامبرى آشكار و روشنگر آمد .
آنگاه از او روى گرداندند و گفتند : آموختهاى است ديوانه . ما عذاب را اندكى برمىداريم ؛ [ ولى ] شما [ به كفر ] بازمىگرديد . روزى كه [ كافران را ] سخت فروگيريم كه ما كين ستانيم . » ( دخان : 10 - 16 )
( 1 ) . صحيح البخارى ، كتاب التفسير ، سورة الدخان ، باب اول .
( 2 ) . دخان : 11