و از جملهء چيزهائى كه لازم است بر صاحب عقل ، آن است كه نظر نمايد و تفكّر كند در امورى كه بر او وارد مىشود ، و بعد از تفكّر آنچه را موافق حق و صواب داند عمل نمايد ، و آنچه را خطا داند ترك نمايد ، و خود را از آن منع نمايد ، و بايد خود را و عمل و رأى و دانش خود را حقير شمارد ، تا بر او عجب و خودبينى مستولى نشود ، به درستى كه حقتعالى مدح فرموده است اهل عقل را ، و مذمّت فرموده است اهل جهل و خودبينى را ، و به عقل هر چيز را ادراك مىتوان نمود به توفيق الهى ، و به جهل هلاك مىشوند مردم .
و معتمدترين چيزها نزد صاحبان عقول آن چيزى است كه عقل ايشان ادراك آن نموده باشد و تجربههاى ايشان به آن رسيده باشد ، و بصيرتهاى ايشان آن را دريافته باشد ، در هنگامى كه ترك هواها و خواهشهاى نفسانى كرده باشند ، و عقل با هواى نفس مخلوط نباشد ، و صاحب عقل را سزاوار نيست كه آنچه را از عمل خير محافظت تواند نمود و به عمل تواند آورد آن را حقير شمارد و ترك كند ، هرگاه قدرت نداشته باشد بر زيادتر از آن ، بلكه آنچه از اعمال خير ميسّر و مقدور گردد بايد غنيمت شمارد ، و اين يكى از حربههاى مخفى و سلاحهاى پنهانى شيطانى است كه نمىبيند و ادراك آن نمىنمايد او را مگر كسى كه نيكو در مكرهاى شيطان تدبّر نمايد ، و از آن مكر به سلامت نمىرهد مگر كسى كه حقتعالى او را نگاه دارد .
و از جملهء سلاحها و حربههاى كشندهء شيطان دو حربه است ، كه كشندهتر از حربههاى ديگر اوست : يكى انكار عقل است كه در دل مرد عاقل وسوسه مىنمايد كه تو عقل و بصيرتى ندارى ، و از دانائى نفعى به تو عايد نمىگردد ، و غرضش از اين وسوسه آن است كه محبّت علم و طلب علم را از خاطر او بيرون كند ، و دانش و كمال را در نظر او سهل نمايد ، و زينت دهد براى او مشغول شدن به غير علم را از لهو و لعب دنيا را ، پس اگر آدمى از اين راه فريب او را خورد و متابعت او نمود
عين الحيات ( فارسى ) — صفحة 559
مساهمون: العلامة المجلسي
ص٥٥٩