كه تو با خود مىكنى ، فرمود : اگر ببينى مرا كه به سوى حساب بخوانند در هنگامى كه گناهكاران يقين به عذاب خود داشته باشند ، و ملائكهء غلاظ و زبانيهء تند خود مرا احاطه كرده باشند ، و نزد خداوند جبّار مرا بدارند ، جميع دوستان در آن حال مرا واگذارند ، و اهل دنيا همه بر من ترحم كنند ، هرآينه در آن روز بر من بيشتر رحم خواهى كرد كه نزد خداوندى ايستاده باشم ، كه هيچ امرى بر او پوشيده نيست ، ابو دردا گفت : و اللّه چنين عبادتى از هيچيك از اصحاب پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله نديدم « 1 » .
ثمرهء سوّم در مدح مخالفت نفس و خواهشهاى آن و مذمّت متابعت هواهاى نفسانى
بدان كه نفس امّارهء انسان ضررش زياده از شيطان است ، چنانچه حقتعالى مىفرمايد حضرت يوسف فرمود : به درستى كه نفس امركننده است به بدى مگر آنكه را خدا رحم فرمايد ، و در جاى ديگر مىفرمايد : هركه از خداوند عالميان و ايستادن در محاسبهء نزد او بترسد و نهى كند نفس را از خواهشهاى او بهشت مأواى اوست ، و در جاى ديگر مىفرمايد در قيامت شيطان به گمراهان خواهد گفت : مرا بر شما سلطنتى نبود به غير اينكه شما را خواندم و اجابت من كرديد ، پس مرا ملامت مكنيد ، نفسهاى خود را ملامت كنيد .
بدان كه مجاهدهء با نفس و شيطان افضل است از جهاد كردن با دشمنان ظاهر ، و دشوارتر است از آن ، و يك ثمره از ثمرات مجاهدهء با نفس جهاد با كفّار است ، و
هامش
( 1 ) بحار الانوار 41 / 11 - 12 ح 1 .