عاجز است ، پس هر صبح و شام توبه كنيد ، تا خداوند عالميان از تقصيرات شما بگذرد ، و اين فقرات شريفه مشتمل است بر چند خصلت از مكارم خصال .
خصلت اوّل در عدم اغترار به عبادت و اعتراف به عجز است
بدان كه بدترين صفات ذميه عجب است ، و عمل خود را خوب دانستن ، و خود را مقصّر ندانستن ، و اين از جهل ناشى مىشود ؛ زيرا كه اگر كسى در شرايط قبول و كمال عبادت ، چنانچه اشارهء مجملى در اوّل كتاب به بعضى از آنها شد ، تفكّر بكند ، و در عيوب خود و پستيها و عجز و نقص خود به ديدهء بصيرت نظر نمايد ، و عظمت معبود خود را شناخته باشد ، مىداند كه هيچ عبادت نكرده ، و اعتماد بر غير لطف معبود خود كه اكرم الاكرمين است نمىتوان كرد .
چنانچه منقول است كه حضرت امام موسى عليه السّلام به يكى از فرزندان خود فرمود :
اى فرزند بر تو باد به جدّ و اهتمام در عبادت ، و بيرون مبر هرگز نفس خود را از حدّ تقصير در عبادت و طاعت الهى ، و هميشه خود را در آن درگاه صاحب تقصير بدان ، به درستى كه خدا را عبادت نمىتوان كرد به نحوى كه او سزاوار عبادت است « 1 » .
و حضرت امام محمّد باقر عليه السّلام به جابر فرمود : اى جابر خدا هرگز تو را از نقص و تقصير بيرون نبرد ، يعنى چنين كند كه هميشه دانى كه مقصّر و ناقصى « 2 » .
هامش
( 1 ) بحار الانوار 71 / 228 - 229 ح 3 و اصول كافى 2 / 72 ح 1 .
( 2 ) اصول كافى 2 / 73 ح 2 .