قاعدهء پنجم در مذمّت علم بىعمل است
از حضرت صادق عليه السّلام منقول است : كسى كه بىبصيرت و علم عمل مىكند مانند كسى است كه بىراهه مىرود ، هرچند بيشتر مىرود از راه دور تر مىشود « 1 » .
و ايضا از آن حضرت منقول است كه : حقتعالى قبول نمىفرمايد عملى را مگر با معرفت ، و قبول نمىفرمايد معرفتى را مگر با عمل ، پس كسى كه عارف شد ، معرفت او را راهنمائى مىكند به عمل ، و كسى كه عمل نكند ، او را معرفت نخواهد بود ، يا علم از او مسلوب مىشود ، به درستى كه اجزاء ايمان بعضى از بعضى حاصل مىشود و به يكديگر مربوطند « 2 » .
و ايضا از آن حضرت منقول است كه حضرت رسول صلّى اللّه عليه و آله فرمود : هركه عمل نمايد به غير علم ، افساد او پيش از اصلاح او خواهد بود « 3 » .
و اين معنى ظاهر است كه عقل آدمى مستقل نيست در ادراك خصوصيّات عباداتى كه موجب نجات است ، و اگر نه ارسال پيغمبران بىفايده خواهد بود ، و هر عبادتى را شرايط بسيار هست كه به فوت هريك از آنها آن عبادت باطل مىشود ، پس بدون علم خدا را به نحوى كه فرموده است عبادت نمىتوان نمود ، و هرگاه راههاى دنيا را بدون قائدى و راهنمائى نتوان طى كرد ، راه بندگى خدا را كه خطيرترين راههاست ، و در هر گامى چندين چاه و چندين كمينگاه است ، و در هر كمينگاهى چندين هزار از شياطين جن و انس در كمينند ، بدون دليلى و راهنمائى
هامش
( 1 ) اصول كافى 1 / 43 ح 1 .
( 2 ) اصول كافى 1 / 44 ح 2 .
( 3 ) اصول كافى 1 / 44 ح 3 .