و از حضرت صادق عليه السّلام منقول است كه : طالبان علم بر سه قسمند ، پس بشناس ايشان را به صفات و علامات ايشان : يك صنف آن است كه علم را طلب مىكند از براى بىخردى و جدل كردن ، و يك صنف طلب علم مىنمايند براى زيادتى و تكبّر و فريب دادن مردم ، و يك صنف طلب علم مىكند براى دانستن و عمل كردن ، پس صنف اوّل موذى مردم است ، و مجادله مىكند ، و متعرّض گفتگو مىشود در مجالس ، و دانش و حلم خود را بسيار ياد مىكند ، و خشوع را بر خود مىبندد ، و خالى است از ورع و پرهيزكارى ، پس خدا براى اين عمل بينى او را بكوبد ، و پشتش بشكند .
و آنكه براى تكبّر و مكر طلب علم مىكند ، صاحب مكر و فريب و حيله است ، و چون به امثال خود از علما مىرسد گردنكشى و زيادتى مىكند ، و چون به اغنيا مىرسد شكستگى و فروتنى مىكند ، و چرب و شيرين ايشان را مىخورد ، و دين خود را براى ايشان ضايع مىكند ، پس خدا بينائى او را كور گرداند ، و اثر او را از ميان علما بر طرف كند .
و صنف ديگر پيوسته با اندوه و حزن است ، و شبها به عبادت بيدار است ، و تحت الحنك مىبندد بر كلاهى كه بر سر دارد ، و در تاريكى شب به عبادت مىايستد ، و عبادت بسيار مىكند ، و پيوسته ترسان است كه مبادا عبادتش مقبول نباشد ، و از عقوبت الهى خايف است ، و پيوسته مشغول دعا و تضرّع است ، و متوجّه اصلاح اعمال خود است ، و اهل زمانهء خود را مىشناسد ، و از معتمدترين برادران و دوستانش در حذر است كه مبادا دينش را ضايع كنند ، پس خدا اركان او را محكم كند ، و از خوفهاى قيامت او را امان دهد « 1 » .
هامش
( 1 ) اصول كافى 1 / 49 ح 5 .