در معرض زوال است ، امّا به محض اين زايل نمىشود ، و همچنين اگر چشمش را بكنند يا زبانش را ببرند ، پس كسى كه جميع فرايض را ترك كند ، و جميع كباير و مناهى را به جا آورد از بابت شخصى است كه دست و زبان و گوش و چشم و پايش را بريده باشند و زنده باشد ، چنين زندهاى در حكم مرده است ، و ايمان او از بابت حيات آن شخص است ، همچنان كه حيات او چندان به كارش نمىآيد ، اين ايمان هم چندان ثمرهاى ندارد ، و چنانچه حيات چنين كسى زود بر طرف مىشود ، اصل اين شخص هم به اندك چيزى زايل مىگردد ؛ زيرا هريك از اين اعمال حصارىاند براى دفع شياطين و بلاهائى كه مورث زوال ايمان است .
چنانچه در حديث وارد است كه : شيطان از آدمى خايف و ترسان است مادام كه مواظبت بر نمازهاى پنجگانه مىنمايد ، پس هرگاه كه ترك آنها كرد ، يا سبك شمرد ، شيطان بر او مسلّط مىشود ، و او را در بلاها و گناهان ديگر مىاندازد « 1 » . زيرا كسى كه اين لشكرها و اعوان را از عبادات و توفيقات الهى كه لازم عبادات است از خود دور كرد ، شيطان زود او را به مهالك مىاندازد .
و اين به عينه از بابت آن است كه كسى در بر روى دزدى بگشايد و به خانه آورد ، و بگويد چيزهاى سهل را ببر ، و چيزهاى نفيس از براى ما بگذار ، و خود غافل بخوابد ، دزد اوّل آنچه نفيستر است مىبرد ، اين است كه ارباب معاصى زود فريب گمراهكنندگان را مىخورند ، و به نادانى كافر مىشوند و به جهنّم مىروند ، و مستحبات و صفات حسنه از بابت زينتهاى صورت آدمى ، و غذاهاى مقوّى است كه باعث قوّت روح ايمان مىشود ، و چنانچه روح بدنى از گوشت قوّت مىيابد روح ايمانى از نماز شب مثلا قوّت مىيابد ، و حفظ ايمان بيشتر مىتواند كرد .
هامش
( 1 ) تهذيب شيخ طوسى 2 / 239 .