خيرات و طاعات را مىگويد ، و شيطان در گوش ديگرش بديها و شرور را تلقين مىنمايد ، پس هريك بر ديگرى غالب شد ميل به آن مىكند « 1 » .
و حضرت صادق عليه السّلام فرمود : پدرم مىفرمود كه : هيچچيز دل را فاسد نمىگرداند مانند گناه ، به درستى كه دل مرتكب گناه مىشود تا وقتى كه گناه بر او غالب مىشود ، و آن را سرنگون مىكند كه خيرى در آنجا نكند « 2 » .
و از حضرت صادق عليه السّلام منقول است كه : حقتعالى به حضرت موسى عليه السّلام وحى فرمود كه : ذكر مرا در هيچ حالى فراموش مكن ، كه ترك ياد من موجب قساوت و سنگينى دل است « 3 » .
و حضرت امير المؤمنين عليه السّلام فرمود كه : آب ديده خشك نمىشود مگر بهسبب سنگينى و قساوت قلب ، و قساوت قلب نمىباشد مگر به بسيارى گناهان « 4 » .
اى عزيز چون فى الجمله اطّلاعى بر معنى قلب و بعضى از احوال آن به هم رسانيدى ، بدان كه از آيات و احاديث بسيار ظاهر مىشود كه ايمان قابل زيادتى و نقصان مىباشد ، و از بسيارى از احاديث ظاهر مىشود كه اعمال جزء ايمان است ، و هر عضوى از اعضا را حصّهاى و بهرهاى از ايمان هست ، و اعتقادات ايمان دل است ، و هر عضوى از اعضاء ايمانش آن است كه فرمانبردارى الهى بكند در آنچه متعلّق به آن است از تكاليف الهى ، و احاديث بسيار هست كه مؤمنى كه مرتكب كبيرهاى مىشود روح ايمان از او مفارقت مىنمايد .
و تصحيح اين آيات و اخبار به يكى از دو وجه مىتوان نمود :
هامش
( 1 ) بحار الانوار 70 / 53 ح 17 .
( 2 ) بحار الانوار 70 / 54 ح 22 .
( 3 ) بحار الانوار 70 / 55 ح 23 .
( 4 ) بحار الانوار 70 / 55 ح 24 .