معنى آن زندهء گويا است ؛ چه « 1 » كيو به معنى گويا ومرت به معنى زنده است و « 2 » در ميان متأخرين كيومرث به كاف تازى وثاء مشهور است وحال آن كه اين اسم فارسي است ودر فارسي ثاء نيامده . انتهى كلامه .
ودر اين چند غلط كرده ؛ چه كيومرث ، سريانى يا يوناني است ، چنان كه در كيومتريا « 3 » كه به معنى علم هندسه است « 4 » گفتهاند كه « 5 » گيو زمين ومتريا اندازه است .
ومرت ومارت به معنى سيد است ، چنان كه مارت مريم گويند حضرت مريم را ودر كتب زيج عهد « 6 » مارت مريم مذكور است . وجيومطريا معرّب آن است ؛ چنان كه از أفلاطون منقول است : « من لم يعرف جيومطريا لم يدخل دارنا » . وجويطريا « 7 » تصحيف است .
ديّوث : به تشديد ياء ، معرّب ديوت به تخفيف ياء وتاء قرشت در آخر .
طُرَثيت : به ضم وفتح راء « 8 » ، قريهاى به نيشابور « 9 » ، كذا في القاموس . قيل : هو معرّب ترشيز .
باب الجيم
مَيبُختَج وميفختج : معرّب مىپخته . « 10 »
نشاستج : معرّب نشاسته .
ابدوج السرج : معرّب ابدوز « 11 » ، « 12 » يعنى دو طرف خوگير . وفي القاموس : ابدوج السرج لبد مدادية « 13 » ، معرّب ابدوز « 14 » .
دُونيج : به ضم دال وكسر نون ، معرّب دونى « 15 » وآن نوعي « 16 » كشتى است .
هامش
( 1 ) . أصل : كه .
( 2 ) . م : - / و .
( 3 ) . م : گيومتريا .
( 4 ) . م : + / كه .
( 5 ) . م : - / كه .
( 6 ) . م : عدّت .
( 7 ) . م : حويظريا .
( 8 ) . م : + / وكسر ثاء .
( 9 ) . م : نيسابور .
( 10 ) . م : پخته .
( 11 ) . م : اندوژ وابدوژ .
( 12 ) . م : + / نمد .
( 13 ) . م : بداديه .
( 14 ) . م : ابدود .
( 15 ) . م : - / دونى .
( 16 ) . م : - / ى .