قاعده
هر لفظي كه در فارسي بر « 1 » وزن باشَه باشد ، چون هاء مختفى آن به قاف بدل كنند ، ما قبل قاف را به كسر نيز خوانند ؛ بنابر آن كه صيغهء فاعل به فتح عين در عربى نيامده « 2 » وفتح آن بنابر قاعده هاء مختفى است ، چون بأشق وباذق معرّب باشه وباده .
قاعده
هر كلمه در فارسي وجز آن ، دو ساكن در آن باشد ، چون معرّب كنند يكى را حركت دهند « 3 » چون فارِس به كسر راء ، معرّب پارْس وكازَرون به فتح زاء معرّب كازْرون به سكون زاء . وصاحب قاموس گفته كه بافد به سكون فاء معرّب بافت است ودو ساكن دارد و « 4 » اين محل تأمل است .
قاعده
اگر لفظي در فارسي با « 5 » الف واماله هر دو آمده باشد ، هر كدام كه به وزن عربى نزديك باشد ، معرّب را « 6 » از آن اخذ كنند ، پس طيلسان معرّب تيلشان بايد گرفت « 7 » كه امالهء تالشان است ، چنان كه بيايد . وجيم فارسي به صاد بدل كنند وگاهى به شين چنان كه « 8 » شاش معرّب چاچ وكاف فارسي به جيم بدل كنند وگاهى به غين وگاهى به كاف تازى وژاء « 9 » فارسي به زاء تازى وجيم تازى وباء فارسي به فاء وگاهى به باء تازى وتاء را به طاء وگاهى به ثاء مثلثه ، چون توث معرّب توت وكاف تازى به قاف چون قريز « 10 » معرّب گريز « 11 » وسين به صاد وشين به سين ؛ اما در چار « 12 » حرف كه أول مذكور شد ودر عربى نمىآيد ، البتة تبديل كنند « 13 » ودر باقي حروف اكثرى است .
هامش
( 1 ) . م : به .
( 2 ) . م : + / است .
( 3 ) . م : - / دهند .
( 4 ) . م : + / در .
( 5 ) . م : به .
( 6 ) . م : - / را .
( 7 ) . م : گفت .
( 8 ) . م : چون .
( 9 ) . أصل : زاء .
( 10 ) . م : قَربز ( وصحيح همين است رك : دهخدا ) .
( 11 ) . م : گربز ( همانند قبلي ) .
( 12 ) . م : چهار .
( 13 ) . م : - / كنند .