ودر بعض نسخ ، حُجَّب به ضمّ حاء وبه فتح جيم مشدَّده [ آمده است ] وآن جمع حاجب به معنى دربان يا به معنى مانع است . پس بنا بر اوّل مراد اين است كه رسيدن به درجهء بندگى وادراك مراتب فرخندگى ، بدون توسل به ايشان خارج است از حد امكان ، وبنا بر ثاني مراد يا همين معنى است ويا اين كه ايشان مانعاند شيعيان خود را از عصيان خداوند عالميان به تبليغ أوامر ونواهى از جانب جناب الهى . بدان كه بر هر تقدير لفظ « الحجب » نعت محمّد وأوصياء ونعت أوصياء تنها مىتواند بود واوّل مبنى است برآنچه از تصريح ازهرى ظاهر مىشود كه هرگاه قيدى بعد از معطوف باشد ، اظهر اين است كه آن قيد نظر به متعاطفين باشد كما في ما نحن فيه وكقولك :
« صمت وصليت يوم الجمعة » ؛ چه ظاهر اين است كه صلات وصيام هر دو در روز جمعه واقع شده باشد ، مگر اين كه قرينه باشد بر اختصاص آن قيد به معطوف كما في قوله تعالى :
« وَوَهَبْنا لَهُ إِسْحاقَ وَيَعْقُوبَ نافِلَةً »
« 1 » ؛ چه به اعتبار اين كه مراد به نافله فرزند زاده است وإسحاق نسبت به إبراهيم عليهم السلام فرزند بي واسطه است معلوم مىشود كه « نافلة » حال است از يعقوب وبس .
قوله : الَّلهم
در توضيح اين لفظ أقوال أهل عربيت مختلف است : كوفيون وفرّاء گفتهاند كه أصل اين لفظ « يا اللَّه آمنّا بالخير » بوده ؛ يعنى خدايا ! قصد كن ما را به خوبى ، به اين معنى كه حاجت ما را روا كن . پس به جهت تخفيف حرف ندا وهمزه كه تاء الفعل فعل امر است ومفعول آن حذف شده . وبصريون گفتهاند كه أصل آن « يا اللَّه » بوده ، پس حرف ندا را حذف وميم را عوض آن افزودهاند وازهرى در تصريح بر فرّاء وكوفيين ايراد كرده كه در آن صورت لازم مىآيد كه التزام حذف همزهء فاء الفعل شده باشد با اين كه حذف آن خلاف قياس است وايضاً در « اللّهمّ آمنّا بالخير » تكرار نيز لازم مىآيد ، « 2 » انتهى .
هامش
( 1 ) . سورهء أنبياء ، آيهء 72 .
( 2 ) . ر . ك : شرح الرضي على الكافية ، ج 1 ، ص 384 ؛ مجمع البحرين ، ج 1 ، ص 95 ( أله ) ؛ إملاء ما منّ به الرحمان ، ج 1 ، ص 130 ؛ المفردات راغب ، ص 22 .