ويؤيده « 1 » بعض ذلك ما روى عن مولانا الرضا عليه السلام :
الإبداع والمشية والإرادة معناها واحد ، والأسماء ثلاثة « 2 »
. ومؤيد بعض مدعاى فاضل مزبور است آنچه روايت شده است از آقاى ما حضرت امام رضا عليه السلام كه فرمودند : ابداع ومشيت واراده ، معنى همهء آنها يكى است واسمهاى آنها سه تاست .
ودر معنى ابتداى فعل نيز استعمال شده ، ودلالت مىكند بر آن آن چيزى كه روايت شده از حضرت امام محمد باقر - صلوات اللَّه وسلامه عليه - كه فرمودند :
لا يَكُونُ شَيْءٌ « 3 » إلّاما شَاءَ اللَّهُ وأرَادَ وقَدَّرَ وقَضى . سُئِلَ : ما مَعنى شاءَ ؟ قالَ : ابتِدَاءُ الْفِعلِ . سُئِلَ : مَا مَعنَى قَدَّرَ ؟ قَالَ : تَقْدِيرُ الأشْيَاءِ مِن طُولِهِ وعَرْضِهِ . سُئِلَ : مَا مَعْنَى قَضَى ؟ قالَ : إذَا قَضَى أَمْضَى ، فَذلِكَ الَّذي لا مَرَدَّ لَهُ « 4 » .
يعنى : يافت نمىشود هيچ چيز مگر آنچه را خدا خواهد واراده نمايد وتقدير وقضا فرمايد . سؤال شد از آن حضرت كه : چه چيز است معنى شاءَ ؟ فرمودند : ابتداى فعل . پرسيدند كه : چه چيز است معنى قَدَّرَ ؟ فرمودند : اندازه نمودن چيزها از طول وعرض آنها . سائل عرض نمود كه : چه چيز است معنى قضى ؟ فرمودند : هر گاه خداوند قضا نمود ممضى گرديد ، پس آن است آن چيزى كه رد شدن ندارد .
ودر معنى ذكر أول نيز استعمال شده است ودلالت مىكند بر آن آنچه روايت كرده است يونس بن عبد الرحمن از حضرت امام رضا عليه السلام كه فرمودند :
يا يُونُسُ ، تَعْلَمُ مَا الْمَشِيَّةُ ؟ قُلتُ : لا . قالَ : هِيَ الذِّكْرُ الأَوَّلُ ، فَتَعْلَمُ مَا الإرَادَةُ ؟ قُلتُ : لا . قالَ : هِيَ الْعَزِيمَةُ عَلى مَا يَشَاءُ ، فَتَعْلَمُ مَا الْقَدَرُ ؟ قُلتُ : لا . قَالَ : هِيَ الْهَنْدَسَةُ وَوَضْعُ الْحُدُودِ مِنَ الْبَقَاءِ وَالْفَنَاءِ ، ثُمَّ قَالَ :
هامش
( 1 ) . كذا ، ظاهراً « يؤيد » صحيح باشد .
( 2 ) . عيون أخبار الرضا عليه السلام ، ج 1 ، ص 173 ، باب 14 ؛ الطرائف ابن طاووس ، ج 1 ، ص 157 في كيفية الصلاة عليهم ؛ التوحيد ، ص 435 ، باب 65 ؛ بحار الأنوار ، ج 10 ، ص 314 ، باب 19 .
( 3 ) . در نسخهء خطى : شيئاً . متن مطابق نقل كافى است .
( 4 ) . الكافي ، ج 1 ، ص 150 باب المشيئة والإرادة به نقل از امام أبو الحسن موسى بن جعفر عليهما السلام ؛ المحاسن ، ج 1 ، ص 244 به نقل از امام رضا عليه السلام .