سَبُكى را ميراث گذاشت .
وگويند كه فريدون ، مَلِكْ يوراسف را با ريسمان بسته ، محبوس ساخت وأو با آن ريسمان از حبس فريدون گريخت . فريدون امر كرد كه جمعى أو را تعاقب كردند ودر نواحي قم ، در معدن نمك أو را يافتند كه به قضاى حاجتْ نشسته بود وهمچنان نمك شده بود . پس بعد از اين به اندك فاصله ، صاحب خلاصة البلدان گفته است كه : « در خصوص باني كاشان ، خلاف واقع شده است . بعضي چنان كه مذكور شد ، گفتهاند يوراسف آن را بنا گذاشت وبعضي ديگر گفتهاند كه آن را قاسان أكبر ، بنا نهاد وبه اسم خود ، آن را مسمّا گردانيد » تمام شد سخن صاحب خلاصة البلدان .
وآن نسخه خلاصة البلدان كه الحال در نزد حقير حاضر است ، گويا خطّ مصنّف آن است وتاريخ تأليفش غرّهء شهر رجب المرجب 1079 ( هزار وهفتاد ونه ) هجرى بوده است .
ودر كتاب نزهة القلوب « 1 » ، مذكور است كه : « كاشان ، از إقليم چهارم است . طولش از جزاير خالدات ، « 2 » فوم ( 126 ) « 3 » وعرضش از خطّ استوا ، لدها ( 34 ) « 4 » [ است كه آن را ]
هامش
( 1 ) . نزهة القلوب ، تأليف حمداللَّه مستوفى قزوينى ( م 750 ق ) است . اين كتاب از منابع مهم جغرافيايى مسلمانان است وبارها به چاپ رسيده است ( ر . ك : الذريعة ، ج 24 ، ص 120 ) .
( 2 ) . جزاير خالدات كه به آنها « جزائر السعادة » نيز مىگويند ، همان « جزاير كانارى » فعلى است كه در جنوبغربى صحرا در غرب افريقا واقع شده واكنون ، متعلّق به اسپانياست . جغرافيدانان قبل از اسلام وهمچنين عالمان مسلمان ، مبدأ طول را از اين جزاير مىگرفتند ؛ ولى امروزه معمولًا مبدأ طول را از نصف النهار شهر گرينويچ انگلستان محاسبه مىكنند ( براي اطّلاع بيشتر ، ر . ك : دروس هيئت وديگر رشتههاى رياضى ، حسن حسن زادهء آملي ، ج 1 ، ص 145 - 199 وج 2 ، ص 776 - 792 ) .
( 3 ) . در نسخهء خطّى وهمچنين در أصل نزهة القلوب ، طول كاشان از جزاير خالدات ، « فوم » ذكر شده است واين درست نيست ولفظ « م » زياد است ؛ چون طول كاشان از گرينويچ ، 51 درجه و 27 دقيقه وطول تهران از گرينويچ ، 51 درجه و 25 دقيقه است . أستاذ حسن زاده آملي در دروس هيئت ( ج 2 ، ص 787 ) فرمايد : « طول رى از جزاير خالدات ، فو درجه وكا دقيقه است » . پس طول كاشان نيز « فو » درجه ، يعنى 86 درجه غربى جزاير خالدات است .
( 4 ) . نزهة القلوب ، تهران : دنياي كتاب ، 1362 ش ، ص 67 .