پژوهندگان باريكْ بين ، روشن شده « 1 » ومحكِ تجربه ، چنان داورىهاى غرض ورزانه يا ناژرف نگرانه را سياهرو ساخته است ، هنوز آثارِ آن داورىهاى ناپسند وسيّئات فرهنگى ، از جامعهُ ما رخت برنبسته است .
پس هر پژوهش وكاوشى كه ما را به حقيقتِ سيماى تابناكِ آن بزرگ مرد ، نزديك كند ، درخور است وسزاوار . مردى كه بسيارى از دين ورزانِ عالم ، با عنوان بزرگترين احياگر حديث شيعه ويكى از مروّجان كمنظير وپُرتوفيق اماميّه از أو ياد مىكنند « 2 » وتعبيراتى چون
يگانهء روزگار ، غوّاص درياهاى حقايق الهى ، روشن كنندهء مسائل پيچيدهء شريعت ، جامع همهء نيكويىها وفضيلتها ، عالم ربّانى ، خدمتگزار اخبار امامان عليهم السلام ، خاتم المحدّثين ، جامعِ معقول ومنقول ، كشّاف حقايق ظاهري وباطني قرآن ، وسرآمدِ گذشتگان وآيندگان « 3 » .
دربارهء أو به كار مىبرند .
مجلسي ، از لحاظ اثرگذارى در علوم شريعت ، بىترديد ، يكى از بزرگترين وشاخصترين عالمان شيعي است . اگر گفته شود : عالمان شريعت در اين سه سده كه از روزگار مجلسي مىگذرد ، « 4 » هر يك به نوعي بر خوانِ پُرنعمتِ دانش وپژوهش
هامش
( 1 ) . براي نقد پارهاى از انتقاداتى كه موجب حمله به علّامهء مجلسي گرديده است ، ر . ك : علّامهء مجلسي ، حسن طارمى ، تهران : طرح نو ، 1375 ش ، چاپ اوّل ، ص 96 - 118 و 179 .
( 2 و 3 ) . همان ، ص 7 و 8 .
( 4 ) . به تحقيقِ علّامهء روضاتى ، ولادت علّامهء مجلسي ، به هنگام طلوع فجر روز پنجشنبه بيست وهفتم ماهرمضان المباركِ 1037 قمري برابر با يكم جوزا ( 31 ارديبهشت ) 1007 شمسي ، ووفات ايشان ، به هنگام طلوع فجر دوشنبه بيست وهفتم ماه رمضان 1110 قمري برابرِ دهم حَمَل ( فروردين ) 1075 شمسي رخ داده است . ( ر . ك : دو گفتار ، سيّد محمّد على روضاتى ، قم : كتابخانهء تخصّصى تاريخ اسلام وإيران ، 1378 ش ، چاپ اوّل ص 61 - 62 ؛ ستايش نامهء علّامهء مجلسي ، ص 5 ، مقدمه ؛ مجلّهء جهان كتاب ، ش 97 - 98 ، ص 31 )