تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ داروها و واژه نامه هاى دشوار ( يا تحقيق درباره كتاب الأبنية عن حقائق الأدوية لموفق الدين أبو منصور الهروى 365 ه — صفحة 451

مساهمون:

ص٤٥١
تب افكنذ از تفتگى . الابنيه ( بهم 292 ، زل 226 ) مخفف تافتگى از مصدر تافتن و تفتن به معنى گرمى است : تفته بمعنى بسيار گرم شده باشد و مخفف تافته هم هست ( برهان ) . اسم مفعول از تافتن ( برهان ، حاشيه معين ) .

تف

اسفاناخ . . شكم نرم كنذ و تف جكر بجينذ . الابنيه ( بهم 8 ، زل 9 ) حرارت بود يعنى گرمى ( لغت فرس ، دهخدا ) . به فتح اول و سكون ثانى بخار و حرارت و گرمى را گويند ( برهان ) .
سپه بركشيد از دورويه دو صف * درخشيد خورشيد و برخاست تف
( فردوسى ، دهخدا ) .

تقزز

سير . . . و ازو تقزز نبايذ كردن از بهر ناخوش بوييش . الابنيه ( بهم 85 ، زل 71 ) ( مصدر باب تفعل ) نفرت طبع نمودن از چيزى ( تاج المصادر بيهقى - زوزنى ، دهخدا ) . تقزز من الدنس و كل ما يستقذر و يستخبث تقززا : تباعد منه و تجنبة ( اقرب الموارد ) .

تقشر

خربق . . . فاشر او نمله و تقشر را سوذ كنذ . الابنيه ( بهم 134 ، زل 112 ) ( مصدر باب تفعل ) باز شدن پوست ( منتهى الارب ، دهخدا ) . پوسته پوسته شدن ( بهمنيار ، 134 ) .

تقطير البول

رطبه . . . تقطير البول را نيك بوذ . الابنيه ( بهم 164 ، زل 133 ) تقطير يا تقطير البول « پيوسته روانگى بول » ( منتهى الارب ، دهخدا ) . برون آمدن بول اندك‌اندك ( بحر الجواهر ، دهخدا ) . در قانون بو على نيز تقطير البول آمده است ( دهخدا ) .

تقطيع كردن

نطرون كرمست و خشك اندر درجهء دوم تقطيع كنذ . الابنيه ( بهم 334 ، زل 263 ) قطع كردن ، بريدن ، دفع كردن : و بعضى [ داروها ] خلط غليظ را تقطيع كند و رقيق كند ، خاصه آنچه در سينه و شش بود ( ذخيره ، دهخدا ) .

تم

اشق . . و سبيذى و تم از جشم ببرذ جون در جشم كشند . الابنيه ( بهم 35 ، زل 29 ) ( بر وزن كم ) آفتى است كه در چشم پيدا مىشود مانند پرده و آن را به عربى غشاوه گويند ( برهان - آنندراج - رشيدى ، دهخدا ) .
ميان هوا جاىجاى ابروتم * چو افتاده بر چشم تاريك تم
( اسدى ، دهخدا )