تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ داروها و واژه نامه هاى دشوار ( يا تحقيق درباره كتاب الأبنية عن حقائق الأدوية لموفق الدين أبو منصور الهروى 365 ه — صفحة 450

مساهمون:

ص٤٥٠
كتاب ، ص 755 ) .

تسهيل

و بايذكى اين ناركى جنين كنند هم از ترش بوذ هم از شيرين كى تسهيل وى بيشتر بوذ . الابنيه ( بهم 163 ، زل 132 ) نرم و آسان گردانيدن ( منتهى الارب - نفيسى - اقرب الموارد ، دهخدا ) . در اين جا به معنى نرم كردن مزاج و خاصيت مسهل داشتن است .

تشنگى كردن

و ماهى تازه تشنكى كنذ و نمك بركرده تشنكى بيش كنذ و نمك داذه كرم و خشكست . الابنيه ( بهم 180 ، زل 144 ) از سياق كلام چنين مستفاد مىشود كه به معنى تشنگى آوردن و معطش بودن است . در هداية المتعلمين نيز به همين معنى به كار رفته است : و گر قى كند بلغم بسيار برآيد و تشنگى نكند و لعاب دهان بسيار بود و لزوجات بلغمى و گر تشنه بود و به سبب بلغم بود اندر معده ( همان كتاب ، ص 740 ) .

تطفيه

عيسى جنين كويذكى بست كندم از بسيارى اب كى بدهى ان بست را تطفيه و ترى و سردى به مبلغ رسانذ . الابنيه ( بهم 104 ، زل 86 ) ( بر وزن تاديه ) فرونشاندن آتش را ( نفيسى ) . فرونشاندن چنان كه تشنگى را ( دهخدا ) . خاموش كردن و فرونشاندن ( بهمنيار ، 104 ) .

تعريض

اثمد . . . و بكرمى و رطوبتى كى جشم را تعريض كنذ سوذ دارذ . الابنيه ( بهم 29 ، زل 25 ) ( به فتح اول ) پهن نمودن چيزى را ( منتهى الارب ، دهخدا ) . گشاده و فراخ كردن ( الابنيه ، بهمنيار 29 ) .

تعطيس

لفاح . . . ضررش بقى باز شايذ داشت . . و بتعطيس . الابنيه ( بهم 303 ، زل 236 ) عطسه برانگيختن كسى را ( منتهى الارب - آنندراج ، دهخدا ) .

تغير

مستى دوم اندر اين حال كى رفت بعضى تغير ارذ . زمانى بخنداند و زمانى بكريانذ . الابنيه ( بهم 124 ، زل 103 ) ( بر وزن تفكّر ) از حال بگشتن ( تاج - المصادر بيهقى - زوزنى ، دهخدا ) . باز چون گرم شود تغير پديد آيد ( ذخيره ، دهخدا ) .

تفتگى

كوشت بچهء كبوتر حرارتى قوى دارذ و خونى تيز خيزذ ازو جنانك زوذ اندر
فرهنگ داروها و واژه نامه هاى دشوار ( يا تحقيق درباره كتاب الأبنية عن حقائق الأدوية لموفق الدين أبو منصور الهروى 365 ه — صفحة 450 | منوچهر اميرى