تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ داروها و واژه نامه هاى دشوار ( يا تحقيق درباره كتاب الأبنية عن حقائق الأدوية لموفق الدين أبو منصور الهروى 365 ه — صفحة 446

مساهمون:

ص٤٤٦
دهخدا ) . تبى كه از گرمابه و تبش آتش تولد كند تشنگى سخت و صعب آرد ( ذخيره ، دهخدا ) . به نيروى يزدان نيكى دهش - از اين كوه آتش نيابم تبش ( فردوسى : دهخدا ) .

تب شطر الغب

شعير . . . بايذ كى با او بوست بيخ كرفس . . . ببزند با اندكى پلپل . و تب شطر الغب را با سك انكبين طبرزد يا با شكر . الابنيه ( بهم 198 ، زل 156 ) شطر بر وزن كمر و غبّ بر وزن طب به - اصطلاح طب قسمى از تب نوبه كه يك روز شديد باشد و يك روز خفيف ( نفيسى ) . دربارهء غبّ ، ر ك : تب غبّ .

تبهاى بلغمى

از ادرخت . . . و پوست اين دارجون با شاه‌تره هليله ببزند و بخورند تبهاى بلغمى را سوذ دارذ . الابنيه ( بهم 31 ، زل 26 ) تب بلغمى يا حمّى البلغميّه ، اين تب از پوسيدن بلغم بود و بود كه اين بلغم در اجواف عروق پوسد و آنگاه اين تب پيوسته گردد اعنى دايمه ( هداية المتعلمين ، 738 ) .

تبهاى تيز صفراوى

خربزهء هندى . . . كسى را كى تبهاى تيز صفراوى باشذ سوذ كنذ . الابنيه ( بهم 46 ، زل 38 ) تب صفراوى يا تب محرقه : همان تب صفراوى است ليكن مادهء آن در داخل عروق نزديك قلب و كبد عفونت يابد و از خواص آن هذيان و خون آمدن از دماغ است ( بحر الجواهر ، دهخدا ) . در هداية - المتعلمين نيز اين علامات براى تب محرقه ذكر شده منتهى مؤلف « تب صفرا - وى » را به كار نبرده است ( هدايه ، ص 701 ) . و اما حمىّ صفراوى و آن سه قسم است يكى حمى محرقه و آن تب صفراوى است كه مادهء تعفن آن در داخل عروق باشد خصوص عروق حوالى قلب و كبد و گرمى و حدت و عطش و قلق و اضطراب آن به حدى باشد كه گويا صاحب آن مىسوزد و آرام ندارد لهذا محرقه نامند ( مخزن الادويه ، در حدود و لغات امراض ) .

تب‌هاى ديرينه

افسنتين . . . و تبهاى ديرينه را منفعت كنذ . الابنيه ( بهم 17 ، زل 15 ) ديرينه در لغت بمعنى كهنه و مزمن است . تب‌هاى ديرينه يعنى به اصطلاح امروز تبهاى مزمن .

تبهاى محترق

بطيخ . . . اندر كتاب اغذيه كفته‌اند كى . . . تبهاى محرق انكيزذ . الابنيه ( بهم 45 ، زل 38 )