را اراماس و رماست گويند و مصطكى به لغت رومى گويند . جالينوس گويد آنچه به لون سپيد است علك رومى است و به لون سياه علك قبطى است يعنى مصرى و روغن مصطكى از علك سپيد سازند . . . و مصطكى درختى است در بلاد روم كه فاصل است ميان بلاد شام و روم و ناحيت ارمينيه و جزيرهاى كه در ميان بلاد روم و شام است بيرون آرند و از آنجا به اطراف نقل كنند . . . و زكريا [ كذا بجاى محمد زكريا ] گويد مصطكا نوعى است از صمغ از اجزاء او مقدار باقلا بود و لون او سپيد باشد ( ترجمهء صيدنه ، ب 117 ) . گرم و خشك است ( اغراض ، 625 ) معرب از مسطخى و به عربى علك الروم نامند . صمغ درختى است ريزهتر از كندر و سفيد او را رومى و سياه او را نبطى گويند . درخت او در صافى و شاخهاى او در لطافت و برگ او مانند درخت اراك و از آن بزرگتر و ثمرش مايل به تلخى و قوتش تا بيست سال باقى است ( تحفه ، 247 ) . مصطكى . . .
و انبارى گفته مصطكا به مد الف . . . معرب از مصطخاى يونانى . . . به عربى علك رومى و به سريانى كيا و نيز به رومى و سندى كيه نامند . صمغ درختى است كه در سباطه از بلاد شام و روم و ناحيهء ارمنيه مىشود . . . ( مخزن ) . هو الكيه و يسمى ايضا علك الروم و العلك الرومى و منها نوع اسود يسمى المصطكى النبطى ( شرح اسماء ، م 232 ) . مصطكى
Mas - tek
معرب و سريانىشدهء لغت مسطيخه
Mastikhe
يونانى است و « كيا » نام محلى است كه اين گياه در آنجا مىرويد و اين همان جزيره خيو
Chio
واقع در مجمع الجزاير يونان است .
مصطكى نبطى كه آن را علك النبات نيز خوانند محتملا صمغ پسته ( لاتينى
Pistacia vera
، فرانسه
( La resi - ne Pistachier
مىباشد ( مايرهوف ، م 232 ) . مصطكى ، معرب آن مصطكاء يا مصطكا ، گونهاى سقز كه به صورت شيرا به اى بر اثر ايجاد شكاف از ساقه و شاخههاى درختچهء مصطكى خارج مىشود و به صورت قطرات كوچكى در محل شكاف منعقد مىگردد . قطرات سخت شدهء مصطكى به درشتى نخودى كوچك و رنگش زرد پريده و كمى شفاف است و بو و طعم آن ملايم و مطبوع مىباشد و بر اثر جويدن به سهولت در زير دندان نرم مىگردد ، كندر رومى ، مصطكا علك رومى .
درخت مصطكى درختچهايست از تيرهء سماقىها كه در حقيقت يكى از گونههاى پسته به شمار مىرود و معمولا در نواحى بحر الروم مخصوصا مجمع الجزاير يونان پرورش مىيابد . ( فرهنگ معين ) .
معجون
( M jun )
اغاريقون . . . و ضرر زهرها كم بكنذ