و سم آن چسبد و با خاك درآميخته باشد به دو آلوده است . لادن خوب قبرسى آن است كه چرب و سنگين و خوشبو و زردرنگ باشد و به ريگ آميخته نباشد و در روغن حل گردد و رسوب ميندازد . لادن سياهرنگ خوب نيست . . ( قانون ابن سينا ، هرمزدنامه 163 ) .
صاحب هداية المتعلمين كرارا لادن را در درمان بيماريهاى گوناگون تجويز كرده است ( ر ك : همان كتاب ، فهرست داروها ) .
لادن گرم است ( اغراض 624 ) . رطوبتى است كه از درخت كوهى حاصل مىشود و به قدر درخت انار و شبيه به درخت دبق و برگش عريض و بهم متصل و رقيق و صلب و گلش مايل به سرخى و ثمرش مانند زيتونى و در جوف آن دانه سياه باريكى و رطوبت غليظى كه از ساق و برگ او جمع كنند . بهترين اقسام او را لادن عنبرى نامند و هرچه از آن رطوبت بر موى بز و گوسفند در حين چريدن آن نبات چسبد و از آن جدا كنند زبونتر از قسم اول و هرچه بر سم مراعى چسبد و با خاك و ريگ آميخته باشند زبونتر از همه است و بعضى تصريح نمودهاند كه رطوبت مذكور از قستوس كه نوعى از لبلاب است بر موى مراعى مىچسبد و بهترين او نرم و خوشبوى سياه مايل به سرخى است و سبزى ( تحفه ، 227 ) .
نوعى از مشمومات است يعنى بوى كردنى و آن مانند دوشاب سياه باشد و آن را عنبر عسلى گويند و در داروها به كار برند و آن از زمين ريگستان حاصل مىشود به اين طريق كه گياهى كه از زمين آن برويد به لادن آغشته باشد و بز آن گياه را دوست مىدارد و به هنگام چرا ريش و موى بز بدان آلوده مىشود بعد از آن جدا مىسازند و آنچه بر ريش بز آلوده باشد بهتر از آنست كه بر موى ران و اعضاى ديگر ( برهان ، دهخدا ) . لاذن هو الدبق الماء خوذ عن الشجر الذى يسمى باليونانيه قسثوس ( شرح اسماء ، م 208 ) . صمغى است كه از گياه سستوس
Ciste
كريتى گرفته مىشود و قديميان از ريش بزهائى كه در ميان اين علف چرا مىكردند اين صمغ را مىگرفتند ( قاموس كتاب مقدس ، دهخدا ) . شادروان استاد پورداود در كتاب هرمزدنامه گفتارى مفصل دربارهء لادن نوشته است كه چكيدهء تحقيقات او را در اينجا مىآورم :
« واژهء لادن مانند واژهء ذرّت گويا از ديار بابل و آشور به سرزمين ما درآمده و ديرگاهى نام شيره يا صمغ خوشبوئى بوده كه در پزشكى به كار مىرفته است .
اين چنين بود تا روزى كه پس از پيدا - شدن امريكا گياهى از امريكاى جنوبى به دستيارى اروپائيان به ايران رسيد . به گياه تازهوارد به مناسبتى بايد نامى داده شود . چون بوى گل اين نورسيده ياد - آور بوى خوش لادن بود اين پردگى گلستان