قثا الحمار
( Qes - al - hemar )
( لا )
Ecballium elaterium Concombre sauvage ( Elaterium )
( فر ) قثا الحمار كرمست و خشك اندر درجهء سيم .
الابنيه ( بهم 255 ، زل 194 )
به رومى قثا الحمار را فرفوفيس گويند . .
و او را قثابرى نيز گويند يعنى خيار دشتى . برگ او به برگ خاربستانى ماند و ميوهء او دراز باشد . . . و منبت او در ويرانهها باشد . . . در بيابانها نيز باشد و به شكل نبات حنظل بر روى زمين ببالد ( ترجمهء صيدنه ، ب 99 ) . به فارسى خيار دشتى نامند به قدر بلوطى و بسيار تلخ مىباشد و نبات او ساقدار و غير مفروش بر زمين است و برگش كوچكتر از برگ خيار و با خشونت و با زغب و بيخش بزرگ و سفيد و منبت او خرابهها و موضع ريگدار ( تحفه ، 201 ) . صاحب شرح اسماء در ذيل علقم مىنويسد : هو قثا - الحمار و يقال له القثا البرى ( م ، 31 ) .
اين گياه از گياهان بومى نواحى مديترانه است . علقم در عربى بمعنى حنظل است و دربارهء قثا تحت همين ماده سخن گفتهايم ( مايرهوف ، م 292 ) . خيار وحشى ، خياردشتى ، خيار خر ، خرخيار ، ( زاهدى ، م 431 ) . گياهى علفى پايا ، داراى ساقهاى ضخيم ، خميده ، يا خزنده ، منشعب ، پوشيده از تارهاى خشن . . .
معمولا در اماكن سايهدار و زمينهاى باير مىرويد . . . به حد وفور در اروپاى جنوبى ، منطقهء مديترانه آسيا و ايران يافت مىشود ( زرگرى ، ج 1 ، ص 675 ) .
قثد
( ر ك : قثا )
قراسيا
( Qar sey )
( لا )
Prunus cerasus Cerisier commun , Ceriser aigre
( فر ) قراسيا بزعرور مانذ . از بعلبك خيزذ . . .
معده را دبغه كنذ .
الابنيه ( بهم 253 ، زل 193 )
قراسيا را قراصيا نيز نوشتهاند چنان كه بيايد . صاحب تحفه مىنويسد : قراصيا اسم رومى و به عربى حب الملوك و به - فارسى آلبالو نامند و گيلاس قسم شيرين اوست ( تحفه ، 203 ) . قراصيا به معنى قارآسيا باشد كه آلوبالو باشد و آن را آلىبالى و آلوى ابو على نيز گويند . . .
و معرب آن جراسيا است و بجاى صاد - سين مهمله نيز آمده است ( آنندراج دهخدا ) . قراسيا هو نوع يشبه الاجّاص و هو ارقّ منه حامض الطعم . . . و ليس هو حب الملوك و لا ضربا منه كما ظن كثيرا من الناس ( شرح اسماء ، م 330 ) .
قراسيا ، قراصيا ، شراسيا ، جراسيا همه معرب لغت يونانى كراسيا
Ker sia