قاطر
( ر ك : دم الاخوين )
قاقله
( Q qolla , Q qola )
( لا )
Elettaria cardamonum
( فر )
Cardamome
قاقله كرمست و خشك اندر درجهء دوم .
الابنيه ( بهم 258 ، زل 196 )
دو نوع است نوعى از او خرد است و ديگر بزرگ . . . تخم او در غلاف باشد و به هيات غلاف نوع سپيدان ماند . . . و لون او سياه باشد . . . تخم او سهگان سهگان به هم برگرفته بود در آن غلاف و مزهء او به مزهء كافور ماند . . . و بعضى او را در غلافهاى او بفروشند و بعضى از غلاف بيرون كنند و بفروشند و هرچه از غلاف بيرون آيد او را به لغت هندى هيل گويند . . . و در خوشبوئى به بوى كافور ماند ( ترجمهء صيدنه ، ب 98 ) . خرد و بزرگ گرم و خشك است ( اغراض ، 633 ) . به فارسى هيل نامند كبار و صغار مىباشد كبار او را غلاف به قدر جوزبوا و مثلث و سياه است و دانهء او مايل به تدوير و صغار او را غلاف سفيد و دانه - ها ريزهتر و با عطريت و تندى و تلخى - اند . دنبالش به قدر دو زرع و برگش عريض و با خشونت و تندبوى و ثمرش در سرشاخها متفرق مىباشد و از هند خيزد و كبار را ذكر و صغار را انثى گويند ( تحفه ، 200 ) . به فارسى هيل و به عربى هال . . . نامند و آن از جمله افاويهء عطريه است و ثمرى است هندى و دو نوع مىباشد كبير و صغير ، كبير را قاقلهء كبار و صغير را قاقله صغار نامند ( مخزن ) . هال هى القاقلة الصغيره و يقال له ايضا هال بوا و يقال له ايضا جوبوا و هو الشمشير ( شرح اسماء ، م 116 ) . هل ، هال ، شمشير ، شوشمير ( بهرامى ، 383 ) . داروئى است هندى كه نام فارسيش هال و هيل است و اينها مأخوذ از واژهء سانسكريت ايلامى باشد . بوا
Bovv
لغتى است فارسى بمعنى خوشبو . جربوا شايد مصحف « خيربوا » است . قاقله داراى ريشهء سامى است زيرا در آشورى قاقلو است . شمشير مصحف لغت فارسى شو - شمير است ( مايرهوف ، م 116 ) . آنچه به سخن مايرهوف بايد افزود آن است كه بوا در فارسى بر خلاف عربى بايد به تخفيف واو خواند چه اين كلمه از ريشه « بو » است و صفت فاعلى ( يا به - اصطلاح غلط صفت مشبهه ) است مانند بينا و دانا .
قاقلى
( Q qoli Q qolla )
( لا )
Salsola fruticosa
( فر )
Saude epineux
قاقلى كرم و خشكست اندر درجهء اول .
الابنيه ( بهم 259 ، زل 197 )
اسم قبطى است و به عربى قلام و به -