را قوت دهد و تريها بچيند ( اغراض ، 608 ) صدف جانورى است كه در درون او در و لؤلؤ متولد شود . واحد آن صدفه و جمع آن اصداف و اصدفه و فارسى آن گوشماهى است ( بحر الجواهر ، دهخدا ) . با حلزون مرادف است و گويند حيوان او مخصوص به حلزون و پوست صلب او مخصوص صدف است و مراد از مطلق صدف مرواريد است ( تحفه ، دهخدا ) . نام عامى كه بكليه جانوران نرمتنى
Mollusques
كه داراى صدف خارجى هستند اطلاق مىشود از قبيل دو كفهايها و شكمپاييان . . . نامى كه بالاخص به نرمتنان دو كفهاى ( گوشماهيها ) خصوصا صدف خوراكى و صدف مرواريد اطلاق مىشود ، جمع اصداف - ( فرهنگ معين ) .
صعتر
( S tar )
صعتر كرم و خشكست . . . باذها برانذ نيز و نفخ بنشانذ .
الابنيه ( بهم 209 ، زل 163 )
صعتر را با سين ( سعتر ) هم نوشتهاند چنان كه بيايد . دربارهء نام علمى و اقسام آن پس از اين بحث خواهد شد . در ترجمهء صيدنه ذيل لغت سعتر چنين آمده است : ليث گويد سعتر از انواع ترهها - ست و او را نصف نيز گويند و به لغت عرب يكى را نصفه گويند و سعتر دشتى را ندغ گويند . . . و به سريانى سعتر گويند و سعتر دو نوع است نوعى از او كوهى و نوعى بستانى . . . نوعى از او رومى است و نوعى پارسى و نوعى هندوى .
رومى . . . صورت او به حاشا ماند . . . آنچه بستانى باشد تيزى در طعم او كمتر باشد و او را در طعامها بيشتر به كار برند ( ترجمهء صيدنه ، ب 80 ) . به صاد و سين اسم گياهى است كه به تركى كليك اودى و به اصفهانى آويشم نامند . برى و بستانى مىباشد و بستانى را به فارسى مرزه نامند و برگ او را بعضى مدور و قسمى ريزه و طولانى و اقسام او تند و خوشبو و گل همه كمبود است ( تحفه ، 172 ) .
صعتر ، سعتر است كه پودنهء كوهى باشد و آن را صعتر الحمار نيز گويند ( منتهى الارب ، دهخدا ) . آويشن ، اوشن ، پو - شن ، زعتر ، اوريقانس ( همان كتاب ) .
انواعه كثيره و البرى منه يسمى بالعربيه الندغ . و الصعتر الفارسى هو الذى يقال له فلفل الصقالبه و هو الشطريه ، اما صعتر الحمير فهو النوع من القيصوم ( شرح اسماء ، م 319 ) . در تحفه و مخزن انواع مهم صعتر چنين ذكر شده است : « صعتر - چنين ذكر شده است : « صعتر الحمار و صعتر الحمير اسم عربى حاشا است ، صعتر الشامى و صعتر الفرس فوتنج برى است » . مايرهوف در شرح خود بر شرح اسماء العقار مىنويسد : صعتر مأخوذ از كلمهء آرامى صترا و معادل لغت يونانى