تخطي إلى المحتوى الرئيسي

فرهنگ داروها و واژه نامه هاى دشوار ( يا تحقيق درباره كتاب الأبنية عن حقائق الأدوية لموفق الدين أبو منصور الهروى 365 ه — صفحة 108

مساهمون:

ص١٠٨
روغن جمسفرم جون زنبقست ليكن زنبق قوىترست . الابنيه ( بهم 147 ، زل 120 ) جم اسپرم نوعى است از انواع نبات او را به جم نسبت كرده‌اند و اين نبات به هر درخت كه در جوار او باشد به شكل لبلاب تعلق كند و او را عرب فشاع گويند و بعضى از پارسيان او را ريحان سليمان گويند و در طخيرستان او را در جوار درخت چنار بنشانند و تربيت كنند ( ترجمهء صيدنه ، ب 33 ) . جمسفرم قيل معناه ريحان سليمان بالفارسيه ( ابن بيطار ، 168 ) . جمسفرم ريحان سليمان است ( تحفه ، 74 ) . ريحان السليمان آن را جمسفرم و جما هو سليمان نيز نامند . . . گياهى است از جنس عشقه شبيه به شبت تر و تازه و برگ آن شبيه به برگ خطمى و گل آن سفيد و كوچك و دانهء آن سياه مانند فلفل و گياه آن بر اشجار مىپيچد و در كوهستان فارس بهم مىرسد و در اصفهان . . . بر درختها مىرويد ( مخزن ) . جم اسپرم به - كسر همزه نام يكى از رياحين است كه شكوفهء آن بسيار كوچك مىباشد و نبات آن به درختانى كه در جوار او باشند تعلق گيرد يعنى مانند عشقه و لبلاب در آنها پيچد ، و عرب آن را ريحان السليمان گويند چه جم سليمان است و اسپرم ريحان ( برهان معين ) . دربارهء اين گياه توضيحى در حاشيه برهان نوشته نشده است . دربارهء ارتباط سليمان با جم رجوع شود به برهان ذيل لغت جم و حاشيهء محققانه - اى كه استاد معين بر آن نوشته است : نام علمى جمسفرم را آخوندوف
Ocium - gratissimum
نوشته است كه به ريحان نيز اطلاق مىشود ( آخوندوف ، ص 202 ، م 221 ) . دكتر زرگرى نيز همين نام لاتينى را ذيل مادهء ريحان نوشته است ( ر ك : زرگرى ج 2 ، ص 605 ) .

جمشيرك

( ر ك : لاغيه )

جميز

( Jommaiz )
( لا )
Ficus sycomorus
( فر )
Sycomore
جميز حيض زنان را كى بسيار ايذ باز كيرذ الابنيه ( بهم 93 ، زل 78 ) جميز نوعى است از انواع تره‌ها و در بخارا بسيار باشد و گويند در بيابانهاى اسپيجاب نيز باشد ازو لون لون به لون نبات بنفشه ماند ( ترجمهء صيدنه ، ب 34 ) . و معناه التين الاحمق و انّما سمى بهذا الاسم لانه ضعيف الطعم و هى شجرة شبيهة بشجرة التين لها لمن كثير جدا و ورقها به ورق التوت ( ابن بيطار ، 166 ) . نوعى از انجير و به يونانى السيفور نامند بمعنى تين الاحمق و او غير انجير برى از سمومات و ماكول نيست و او را در ديلم ديو انجير مىنامند و جيمز راشلكا انجير نامند و ماكول است . درخت او شبيه به درخت انجير و برگش به برگ