؟ ؟ ؟ به نظير آن است در صورت مشاركت در معنى و قياس نيز عبور از حكم اصل به فرع است .
ب -
« . . . وَ لَوْ رَدُّوهُ إِلَى الرَّسُولِ وَ إِلى أُولِي الْأَمْرِ مِنْهُمْ لَعَلِمَهُ الَّذِينَ يَسْتَنْبِطُونَهُ مِنْهُمْ . . .
« 1 » »
بدين بيان كه اولوا الامر علماء هستند و استنباط عبارت از قياس است .
ج -
« إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَ الْإِحْسانِ . . .
« 2 » »
بدين بيان كه عدل عبارت از تسويه مثلين در حكم است و اين معنى شامل قياس نيز مىباشد .
د -
« . . . لا تَقْتُلُوا الصَّيْدَ وَ أَنْتُمْ حُرُمٌ وَ مَنْ قَتَلَهُ مِنْكُمْ مُتَعَمِّداً فَجَزاءٌ ، مِثْلُ ما قَتَلَ مِنَ النَّعَمِ يَحْكُمُ بِهِ ذَوا عَدْلٍ مِنْكُمْ
« 3 » » و اين تمثيل شىء به عدل مىباشد .
بدين بيان كه به موجب آيهء شريفه جزاى كشتن صيد در حال احرام بايد ؟ ؟ ؟ آن باشد و تعيين مثل به اجتهاد عدلين موكول است .
ه -
« . . . قالُوا إِنْ أَنْتُمْ إِلَّا بَشَرٌ مِثْلُنا . . .
« 4 » » .
بدين بيان كه خداوند قياس آنان را انكار و رد ننمود بنابراين قياس حجت ؟ ؟ ؟ « 5 » .
و - در حديث آمده است كه رسولخدا ( ص ) وقتى كه معاذ را به يمن ؟ ؟ ؟ به وى فرمود : « كيف تقضى » يعنى هنگام قضا چگونه و بر چه مبنايى حكم داورى مىكنى ؟ جواب داد به كتاب خدا ، فرمود اگر مسأله را در كتاب خدا ؟ ؟ ؟ چكار مىكنى ؟ عرض كرد به سنت رسول اللّه ، فرمود اگر آن را در سنت رسول ؟ ؟ ؟ نيافتى چكار مىكنى ؟ عرضه داشت « أجتهد رأيى » حضرتش نظر وى را بدين ؟ ؟ ؟ تأييد و تصويب فرمود :
« الحمد لله الذى وفق رسول رسول اللّه لما يرضاه رسول اللّه « 6 » » .
هامش
( 1 ) . سورهء نساء آيهء 86 .
( 2 ) . سورهء نحل آيهء 92 .
( 3 ) . سورهء مائده آيهء 97 .
( 4 ) . سورهء ابراهيم آيهء 13 .
( 5 ) . قوانين الاصول ج 2 ، ص 81 ، المستصفى ج 2 ، ص 63 ارشاد الفحول ، ص 201 ، الاصول العامه ، ص 337 - 338 .
( 6 ) . ارشاد الفحول ، ص 202 ، الاصول العامه ، ص 339 .