ج : عوارى ( به تشديد و تخفيف ياء ) « 1 » . در ريشه و اصل اين كلمه اختلاف كردهاند :
جوهرى در صحاح مىنويسد كه عاريه ( به تشديد ياء ) منسوب به عار يعنى عيب است زيرا طلب و اخذ عاريه ، عار و عيب است « 2 » .
و قول ديگر آن است كه از « عاريعير » به معنى رفتوآمد مأخوذ است از جهت تحول و دست بدست شدن آن . و نظر ديگر آن است كه از « عاره » مصدر « أعار يعير اعارة مانند أطاق يطيق اطاقة و طاقة » مأخوذ است .
و جمعى نيز آن را مأخوذ از « تعاور » به معنى تداول و تناوب دانستهاند « 3 » .
در اصطلاح : عقدى است كه غرض از آن اباحهء انتفاع از عين مال بهطور مجانى مىباشد « 4 » .
و در رياض المسائل آرد : « العارية شرعا هى الاذن فى الانتفاع بالعين تبرعا « 5 » » و به عبارت ديگر چنان كه در كتاب الهدايه ( شرح بداية المبتدى ) مىنويسد :
عاريه تمليك منفعت است بلاعوض و بهطور مجانى ( با بقاء عين ) « 6 » .
عاريهدهنده را معير ، و عاريهگيرنده و خواهنده را مستعير و مال مورد عاريه را عين معاره با عين مستعاره مىنامند .
عامل
كسى كه به انجام امر مورد جعاله اقدام كند ، و نيز كسى كه در مزارعه يا مضاربه عمل از او است و ديگر به معنى مأمور ضبط صدقات است « 7 » .
هامش
( 1 ) . قاموس مادهء « عور » ، لسان العرب مادهء « عور » .
( 2 ) . الصحاح ج 2 ، ص 761 ، لسان العرب مادهء « عور » .
( 3 ) . تذكرة الفقهاء ج 2 كتاب عاريه ، حدائق الناضره ج 5 ، ص 397 ، رياض المسائل ج 1 كتاب عاريه ، الاختيار لتعليل المختار ج 3 ، ص 55 .
( 4 ) . تذكرة الفقهاء ج 2 كتاب عاريه .
( 5 ) . رياض المسائل ج 1 كتاب عاريه .
( 6 ) . الهدايه ج 3 ص 220 ، تعريفات ( جرجانى ) ص 127 .
( 7 ) . فرهنگ علوم ( دكتر سجادى ) ص 364 .