3 - بحث در مسئلهى اجتماع امر و نهى ، بحث از جواز و عدم جواز عقلى است ، ولى در آن مسئله ، بحث از حكم وضعى ، يعنى صحّت و فساد است . « 1 »
اقسام نهى :
1 - نهى ارشادى ؛ 2 - تحريمى ؛ 3 - تنزيهى ؛ 4 - غيرى ؛ 5 - نفسى .
به عناوين فوق رجوع شود .
نهى ارشادى
گاهى نهى متضمن حكم تحريمى يا تنزيهى نيست ، بلكه در مقام ارشاد به مطلبى بيان مىشود ، يعنى مثلا مىخواهد بگويد كه فلان عمل ، فاقد يكى از شرايط است و يا فلان عمل اصلا تحقّق نيافته است . اين نهى را « نهى ارشادى » گويند . مثلا نهى شده است از پوشيدن لباسى كه از پوست حيوان حرام گوشت تهيه شده باشد .
بدون شكّ ، اگر كسى با اين نهى مخالفت نمود و با چنين لباسى نماز خواند ، مرتكب عمل حرامى نشده و اگر دوباره نماز خود را در وقت مخصوص ، در لباس ديگرى كه نماز خواندن در آن صحيح است به جا آورد ، بابت اين نماز اوّل مورد عقوبت قرار نمىگيرد ، زيرا آن نهى تنها مىخواست بگويد : اگر در اين لباس نماز بخوانى ، نماز تو يكى از شرايط صحّت را كه پاك بودن لباس است ندارد و اين مطلب غير از آن نهيى است كه متضمن تحريم يا تنزيه باشد .
نهى تحريمى
هرگاه منع از فعل به صورت الزامى باشد ، به گونهاى كه مخالفت با آن موجب عقوبت گردد ، آن را « نهى تحريمى » گويند . مثل نهى از رباخوارى .
هامش
( 1 ) - المحصول سبحانى : 2 / 169 .