خير ؟ اگر معتبر است ، آيا در تمام امور مربوط به لغت معتبر است يا در برخى موارد ؟ مثلا آيا نصّ اهل لغت تنها در جهت مشخص كردن موارد استعمال معتبر است يا در بيان معانى حقيقى و مجازى الفاظ نيز مىتوان به گفتهى ايشان استناد نمود ؟ و بالاخره اگر نصّ اهل لغت معتبر است ، دليل اعتبار آن چيست ؟ به عنوان « قول لغوى » رجوع شود .
نظر
« نظر » در لغت به معناى نگريستن به تأمل در چيزى است . امّا در اصطلاح منطقى ، نظر با عبارات مختلفى تعريف شده است از جمله :
1 - برخى گفتهاند : نظر ، فكر است . فكر نيز عبارت است از يكى از معانى بيان شده : الف : حركت نفس است در معقولات به واسطهى قوّهى متصرّفه . ب : حركت نفس از معقولات به اين صورت كه : از مطلوب حركت نمايد ، تمام همّ خود را متوجّه سير در معقولات نمايد و در صدد به دست آوردن مبادى رسانندهى به مطلوب باشد تا اين كه آن مبادى را به دست آورده ، مرتّب نمايد و در نتيجه ، به مطلوب برگردد . اين معناى فكر است كه برخى آن را « نظر » نيز ناميدهاند . ج : برخى نيز فكر را عبارت از حركت از مطلوب به مبادى دانستهاند . برخى گفتهاند : اين معناى فكر ، مقابل « حدس » است . « 1 »
2 - « قاضى باقلانى » گفته : نظر عبارت است از فكرى كه از آن علم ، يا ظنّ غالب طلب مىشود . « 2 » به عبارت ديگر : آنچه براى دست يافتن به علم يا ظنّ صورت مىپذيرد ، نظر نام دارد .
هامش
( 1 ) - همان مدرك : 1284 .
( 2 ) - همان مدرك : 1705 .