نصّ « 1 »
در اصطلاح اصوليين « نصّ » بر چند معنى اطلاق مىشود : از جمله :
1 - هر بيان لفظى از كتاب و سنّت كه معناى آن معلوم باشد ، خواه آن لفظ ظاهر باشد ، يا نصّ باشد ، يا مفسّر حقيقى يا مجازى عام و يا خاص باشد ، چرا كه هر آنچه از طريق شارع مىرسد ، نصّ است . اين قول را برخى اصوليين اهل سنّت اختيار كردهاند .
2 - شافعى از علماى اهل سنّت معتقد است « نصّ » همان « ظاهر » است ، چرا كه در لغت همين معنى براى « نصّ » ذكر شده است .
3 - « نصّ » عبارت از آن دلالتى است كه هيچ احتمالى در آن راه ندارد . مثلا وقتى گوينده بگويد : شش . لفظ « شش » نصّ در معناى خاصّ آن است و هيچ احتمالى غير از همان معناى خاصّ در آن راه ندارد . به عبارت ديگر : هرگونه احتمال از جهت اثبات غير آن معناى مخصوص اين لفظ و از جهت نفى معناى مخصوص لفظ « شش » منتفى است . پس « نصّ » عبارت از آن لفظى است كه معنايى به صورت قطعى از آن فهميده مىشود .
4 - « نصّ » آن دلالت لفظى است كه احتمال مقبول به پشتوانهى دليل در آن راه ندارد .
5 - « تفتازانى » از كتاب و سنّت به « نصّ » تعبير كرده است « 2 » .
نصّ اهل لغت
قول لغويين در تعيين و تشخيص معانى حقيقى و مجازى كلمات معتبر است يا
هامش
( 1 ) - اصطلاحات الاصول : 232 ؛ كشّاف اصطلاحات الفنون و العلوم : 2 / 1695 .
( 2 ) - همان مدرك .