قسم به تحريف در قرآن است و قول به تحريف از نظر ما باطل است . 2 - تلاوت و حكم نسخ شده باشد . اين قسم نيز مستلزم قبول وقوع تحريف در قرآن است و مردود . 3 - حكم تحريف شده باشد و تلاوت باقى مانده باشد . اين قسم است كه همه امكان آن را قبول دارند و معتقدند كه اين نوع از نسخ در قرآن نسبت به برنامههاى پيامبران قبلى و نسبت به برخى از احكام اسلام واقع شده است . « 1 »
چه فرقى هست بين نسخ و تخصيص ؟
غزالى مىگويد : نسخ و تخصيص از پنج جهت با هم اختلاف دارند :
1 - ناسخ بايد متأخّر و منفصل از منسوخ باشد ، ولى اشكالى ندارد كه دليل مخصّص متّصل و همراه با مخصّص باشد .
2 - تخصيص در امر به مأمور واحد داخل نمىشود . ولى نسخ داخل مىشود .
3 - نسخ تنها به قول و خطاب محقّق مىشود ، ولى تخصيص با دليل عقلى و ساير ادلّه و قرائن نيز جايز است .
4 - در تخصيص ، دلالت لفظ بر ساير افراد و مصاديق كه به وسيلهى تخصيص خارج نشدهاند ، به قوت خود باقى است ، ولى در نسخ ، دلالت منسوخ در آينده به كلّى باطل مىشود .
5 - تخصيص به دليل غير قطعى نيز صورت مىپذيرد ، ولى نسخ حكم قطعى تنها با ناسخ قطعى ممكن است . « 2 »
چه فرقى هست بين نسخ و بداء ؟
ظاهرا تفاوت اساسى بين نسخ و بداء وجود ندارد . مرحوم شيخ طوسى ( ره )
هامش
( 1 ) - البيان : 283 .
( 2 ) - المستصفى : 1 / 131 .