مقدّمهى متأخّر « 1 »
مقدّمهى متأخّر ، هرآن امرى را گويند كه از نظر زمان ، بعد از وجود ذى المقدّمه واقع مىشود . مثلا زنى كه مستحاضه است و روزه گرفته است ، به شرطى روزهى او صحيح است كه با فرا رسيدن شب غسل كند . پس غسل در شب ، مقدّمهى صحّت روزهى آن روز است . و مثل اجازهى مالك در بيع فضولى ، بنابراين كه بگوييم :
اجازهى مالك كاشف از صحّت آن معاملهى فضولى است كه در زمان قبل واقع شده بود .
آيا اصولا تأخير وجود مقدّمه از ذى المقدّمه ممكن است يا خير ؟ شكّى نيست كه اگر مطلب از امور عقلى باشد ، تأخير مقدّمه و شرط آن ممكن نيست و امّا در امور شرعى گفته شده كه اين مولا است كه مىتواند فعلى را با قيود خاصّى طلب نمايد و همان گونه كه مىتواند فعلى را مقيّد به قيود متقدّم يا مقارن نمايد ، مىتواند قيودى را كه متأخّر از ذى المقدّمه هستند معتبر نمايد و آن وضعيت خاص از فعل ( فعل به اضافهى قيدى كه از حيث زمان متأخر از ذى المقدّمه باشد ) را طلب نمايد . به عبارت ديگر : اگر شرط از شرايط مأمور به باشد ، اين از اختيارات مولا است كه آن مأمور به را چگونه بخواهد و هيچ محذورى نيز پيش نمىآيد .
مقدّمهى متقدّم
مقدّمهى متقدم ، آن مقدّمهاى را گويند كه از جهت زمانى تقدم دارد بر ذى المقدّمه . مثلا وضو مقدّمهى صحّت داخل شدن در نماز است و اين مقدّمه ( وضو )
هامش
( 1 ) - اصول الفقه مظفر ( ره ) : 1 / 248 ؛ المحاضرات : 2 / 308 ؛ نهاية الاصول : 158 ؛ الكفاية : 1 / 144 .