مفهوم لقب « 1 »
مقصود از لقب در اصطلاح اصوليين ، آن چيزى است كه يكى از اركان كلام يا قيود راجع به آن باشد مانند : فاعل ، مفعول ، مبتدا ، خبر ، ظرف زمان و ظرف مكان . « 2 » آيا لقب مفهوم دارد ؟ اگر در جملهاى گفته شود : حضرت ابراهيم عليه السّلام پيامبر خدا بود . يا روز جمعه روزه بگير . يا پدرت را احترام كن و . . . آيا مفهوم اين جملات اين است كه غير از حضرت ابراهيم عليه السّلام كسى پيامبر نبود ، و روز شنبه يا روزهاى ديگر را روزه نگير ، يا غير از پدرت را احترام نكن ؟ مشهور اصوليين معتقدند كه لقب مفهوم ندارد . البتّه اين در جايى است كه قرينهى خاصّى بر وجود مفهوم نداشته باشيم .
مفهوم مخالف
به مفهومى كه از جهت نفى و اثبات مخالف منطوق خود باشد ، « مفهوم مخالف » گويند . به عنوان « مفهوم » رجوع شود .
مفهوم مردّد
گاهى مفهوم مردّد بين دو يا چند احتمال است و به عبارت ديگر : مفهوم براى ما روشن و مشخص نيست . مثلا مىدانيم كه « غنا » حرام است ولى نمىدانيم مفهوم غنا چيست ؟ اين قسم را « شبههى مفهومى » نيز مىنامند . به عنوان « اصالة الاحتياط » و « مفهوم » رجوع شود .
هامش
( 1 ) - الكفاية : 1 / 330 ؛ اصول الفقه : 1 / 120 ؛ التهذيب سبزوارى ( ره ) : 1 / 124 ؛ المحصول سبحانى : 2 / 438 .
( 2 ) - المحصول سبحانى : 2 / 438 .