على « ع » از روز رحلت پيامبر اكرم ، و ديگر امامان در روزگار خود ، و همهء عالمان آگاه و مسئوليت شناس شيعه ، در عين بيان حقيقت و دفاع از موضع حق ، همواره كوشيدهاند تا با اين اختلاف به صورتى زيانآور روبرو نشوند ، تا به موضع جهانى اسلام زيان نرسد ، و صفوف اهل قبله پراكنده نگردد . و گر نه على بن - ابيطالب ، شجاعى كه شجاعت او حكم اساطير پيدا كرده است ، آيا نمىتوانست از همان روز نخست دست به شمشير برد ؟ چرا مىتوانست ، اما آنچه مهم بود اين بود كه اسلام بماند اگر چه شامل دو جريان . اين بهتر بود از اينكه اصل دين خدا نابود گردد ، و آثار و تعاليم نبوت خاتمه ، در ميان كشاكش دشمنان داخلى و خارجى محو و ناپديد شود . امروز هم همينگونه است . نبايد بيان عقايد از حدود حكمت و خرد بگذرد ، و نبايد موضع عقيدتى فرقهاى اسلامى ، به جبههء واحد اسلامى ، در سطح مسائل جهانى و درگيريهاى كلى زيان رساند .
11 - عامل فساد
بارى ، در چنان هنگامهاى ، در نيمهء نخستين سدهء سيزدهم هجرى ، كه نيروهاى استعمار بسيج شده بود ، و بويژه انگلستان و فرانسه چشم طمع به شبه قارهء هند دوخته بودند ، و بيگمان اسلام در هند در برابر هجوم استعمارى آنان سدى بزرگ بود ، در چنين روز و روزگارى ، يكى از عالمان مسلمان هندى ، از اهل سنت ، يعنى مولوى عبد العزيز دهلوى ( م - 1239 ق ) ، دست به تأليف