و بدينسان ، اين عالم ربانى ، و داعى الاهى ، و فرزند پاك پيامبر ، در راه ايمان به حق و اعتقاد به امامت و حكومت معصوم و زمامدارى الاهى زمامداران عادل ، شهيد گشت . و خون اين سيد عالم و جليل ، چونان خون ديگر شهداى آل محمد « ص » ، بر رواق تاريخ نقش بست ، و به جارى زمان رنگ بخشيد ، و باز گفتهء ابن خلدون به وقوع پيوست كه :
و طلّت دماء اهل البيت فى كلّ ناحية . . . [ 1 ] - و خون فرزندان پيامبر ، در جاى جاى سرزمينها اسلامى ، بر زمين ريخت . . .
10 - مسائل تازهء دنياى اسلام
بارى ، در قلمرو تشيع ، مجاهدان و كوشندگان ، در رده - هاى خويش ، به كارزار ابنيايى خود سرگرم بودند و به اداى رسالت خويش مشغول . البته با رعايت اصول اخلاقى و ادب شيعى ، كه شيعه همواره اين ادب را در برابر اهل قبله رعايت كرده است ، بر خلاف بسيارى از آنان . . . كار و روزگار بدينسان مىگذشت تا مىرسيم به سدهء سيزدهم هجرى .
در اين سده ، براى دنياى اسلام مسائل تازهاى مطرح گشت .
چون در اين روزگار ، حدود دو قرن از اوج دورهء رنسانس ( تجديد حيات ، و تحولات فرهنگى و عقلى ) اروپا مىگذشت . و دامنه اين تحول و دگرگونى و تجديد حيات ادبى و اجتماعى و
هامش
[ 1 ] . « تاريخ ابن خلدون » ، ج 4 / 3 . چاپ افست بيروت .