يعنى رابطهات را با آن قطع كن . و درباره معنى رجز اختلاف است :
بعضى به روايت از ابن عباس آن را بتان دانستهاند ، و بعضى به روايت از حسن آن را به گناهان معنى كردهاند ؛ و گفته شده است كه : معنى آن پرهيز كردن از كار زشت و خلق و خوى نكوهيده است ؛ و به قولى ديگر : دوستى دنيا را از دلت بيرون كن ، زيرا كه اين دوستى مايه هر خطيئه و گناه است ؛ « 27 » و به قولى ديگر : از آنچه سبب رسيدن به عذاب است دورى گزين . « 28 » و رازى گفته است : رجز يعنى عذاب ، چنان كه خداى تعالى گفت :
لَئِنْ كَشَفْتَ عَنَّا الرِّجْزَ
- اگر عذاب را از ما دور كنى » ؛ و كيد و مكر شيطان از آن روى رجز خوانده شده كه سبب عذاب است ، و بتان را به همين معنى رجز خواندهاند ، پس بنا بر اين گفته ، آيه / 69 دلالت بر آن دارد كه احتراز از همه گناهان و معاصى واجب است ، « 29 » و نظر صاحبان الكشاف و الميزان نيز چنين است . و از جابر روايت شده است كه گفت : از رسول اللَّه ( ص ) شنيدم كه مىگفت : « مقصود از آن بتان است » . « 30 » همه آنچه مفسران در اين باره گفتهاند درست است ، و همه آنها مصداقهايى براى يك چيز يعنى باطل است ، و آشكارترين مفردات رجز كه بر داعيه مكتبى و قطع رابطه كردن با آنها واجب است ، اينها است :
الف : در زمينه فردى . . . عقايد و افكار باطل ، و اخلاق و صفات بد ، و برخوردها و رفتارهاى نادرست .
ب : در زمينه اجتماعى . . . كارهاى زشت آشكار و پنهان ، همچون زنا و دزدى و گواهى دروغ و ستم كردن به مردمان و خوردن مال ايشان از راه باطل . . . و در زمره آن است شركت كردن در مجالس كسانى كه به كارهاى باطل مىپردازند و آميزش با ياران بد كه به تباهى اخلاق فرد مؤمن مىانجامد .
هامش
( 27 ) - مجمع البيان ، ج 10 ، ص 385 .
( 28 ) - التبيان ، ج 10 ، ص 173 .
( 29 ) - التفسير الكبير ، ج 30 ، ص 193 .
( 30 ) - الدر المنثور ، ج 6 ، ص 281 .