قرار دادم . امكان آن وجود دارد كه پيامبر ( ص ) در هنگام نزول اين آيات به سببهاى عادى خود را در لباس خويش پوشانده بوده باشد .
بعضى از مفسران كلمه مدثر را به غير ظاهر آن تأويل كرده و گفتهاند كه :
مقصود پوشيده بودن به پوشش پيامبرى و فرستادگى است ، چنان كه گفته مىشود خدا لباس تقوا بر او پوشاند ، و او را به رداى علم بياراست ؛ و مرسوم است كه گفته مىشود : فلانى به فلان چيز ملبّس شد ؛ « 5 » و علامه طباطبايى اين رأى را در تفسير خود پذيرفته و به تقويت آن پرداخته است ؛ « 6 » و گفته شده است كه : مقصود از آن آسودن و به استراحت پرداختن است ، و چنان است كه به او گفته شده باشد : اى آرام گرفته و / 62 آسوده ! زمان راحت بودن به پايان رسيد ، و زمان دشواريهاى تكاليف و هدايت مردمان فرا رسيد ، « 7 » و اين با آنچه از خلق و خوى وى مىدانيم سازگار نيست كه به استراحت نمىپرداخت و بدون سستى ، پيش و پس از بعثت ، براى بالا بردن كلمة اللَّه كوشش و مجاهده مىكرد .
در لغت است كه : المدثر صيغه متفعّل از دثار است كه در آن حرف ثاء به سبب نزديك بودن مخرج آن به دال به اين حرف تبديل يافته و در آن ادغام شده است ، با آن كه دال ، بنا بر التبيان ، در جهر قويتر است ، و او در هنگام خواب پوشيده در جامه خود بود . « 8 » و هنگامى گفته مىشود : تدثّر تدثرا ، و دثّره تدثيرا ، و دثر الرسم يدثر دثورا كه اثر آن محو شده باشد . « 9 » و آنچه به نظر من در معنى مدثر محكم مىنمايد ، سه رأى است :
اوّل : ظاهر كلمه يعنى پوشيده به پوششى ، چه وحى بر رسول اللَّه ( ص ) در حالات گوناگون نازل مىشد : سوار و پياده ، در خواب و بيدار و . . . و . . .
هامش
( 5 ) - همان جا .
( 6 ) - الميزان ، ج 20 ، ص 79 .
( 7 ) - همان جا .
( 8 ) - مجمع البيان ، ج 10 ، ص 383 .
( 9 ) - التبيان ، ج 10 ، ص 172 .