دوم : متدثر به دثار نبوت ، و ما چيزى همانند آن را در تفسير نخستين آيه از سورة المزّمّل مورد بحث قرار داديم .
سوم : سخنگو و پنهان و در پوشش ، و از آن جهت دثار به اين نام خوانده شده كه شخص خفته را پنهان مىكند ، از باب دثرت المعالم كه به معناى محو شدن و پنهان ماندن آثار و نشانهها است ، و بنا بر اين محتمل است كه سورة المدثر شروع مرحله آشكار شدن دعوت اسلامى بوده باشد كه در آغاز به صورت سرّى و پنهانى صورت مىگرفت . . . و اگر اين رأى درست بوده باشد ، به راه حلى براى از بين رفتن اختلاف ميان مفسّران در اين باره كه آيا سورة العلق نخستين سوره نازل شده از قرآن بوده است يا سورة المدثر ، دست خواهيم يافت ، و بر ما معلوم مىشود كه العلق اول سوره بدون قيد و شرط نازل شده است ، اما مدثر نخستين اجازه خداوند متعال به آشكار كردن دعوت مردمان به اسلام بوده است .
/ 63
قُمْ فَأَنْذِرْ
- برخيز و مردمان را آگاه كن . » رازى گفته است كه در فرمان « قم » خدا دو وجه وجود دارد : يكى آن كه از خوابگاه خود برخيز ، و با عزم و تصميم قيام كن ، « 10 » و ديگر آن كه معنى وسعت قيام براى جهاد و تغيير و انقلاب را نيز دارد ، بدان سبب كه خداوند متعال باز پسماندگان و ساكنان را در اين گفتهاش در قرآن :
وَ فَضَّلَ اللَّهُ الْمُجاهِدِينَ عَلَى الْقاعِدِينَ أَجْراً عَظِيماً
، « 11 » و نيز در جاهاى ديگرى از قرآن « 12 » به نشستگان ( القاعدين ) توصيف كرده است ؛ و بيم دادن و بر حذر داشتن از پيامدهاى گمراهى و انحراف از مهمترين هدفهاى جنبش مكتبى اصيل و از خاستگاههاى آن است ، بدان سبب كه در حقيقت پيشروان و پيشاهنگان را به احساس كردن واقعيت فاسد برمىانگيزد ، و سپس با ايمان داشتن به مسئوليّت ربّانى آنان را به حركت وامىدارد .
هامش
( 10 ) - التفسير الكبير ، ج 30 ، ص 190 .
( 11 ) - النساء / 95 .
( 12 ) - المائدة / 24 ؛ التوبة / 46 و 86 .