منحرف ساختن ديگران از آيات خدا مىشود ، و به همين جهت مشاهده مىكنيم كه آنان هر كس را كه آيات خدا را بر ايشان تلاوت كند ، مرتجع مىخوانند و چنان گمان دارند كه اينها چيزى جز خرافات پيشين نيست .
إِذا تُتْلى عَلَيْهِ آياتُنا
- چون آيات ما بر او خوانده مىشود . » چنان مىنمايد كه تلاوت كنندگان آيات همان دعوتكنندگان به خدايند كه آيات آنان مردمان را به خدا و رسالتها و شرايع او رهبرى مىكند ، ولى آنان مستقيما منكر آنها مىشوند بدون آن كه اندكى در اين باره بينديشند ، و اين همه از ترس آن است كه مبادا در تحت تأثير آيات قرار گيرند و نعيم زوالپذير و نيز پايگاه متكى بر گناه و تجاوز ايشان از چنگشان بيرون رود .
قالَ أَساطِيرُ الْأَوَّلِينَ
- مىگويد كه اينها افسانههاى پيشينيان است . » شايد مرادشان از اين سخن بيان اين مطلب باشد كه در آينده از آنها متأثر نخواهند شد ، به همان گونه كه پيش از اين نيز سودى از آنها نبردند ، زيرا كه تنها تكرار دعوتهاى گذشته است . و اين آيه همانند گفتار ايشان در آيه ديگر است كه به اين صورت بيان شده است :
وَ قالُوا أَساطِيرُ الْأَوَّلِينَ اكْتَتَبَها فَهِيَ تُمْلى عَلَيْهِ بُكْرَةً وَ أَصِيلًا
. « 20 » / 415 [ 14 ] چرا بعضى از مردم در برابر آيات بينات خدا چنين ايستار انكار و عناد را انتخاب مىكنند ؛ آيا خودهاشان را دوست نمىدارند ، و مگر عقل فرمان نمىدهد كه بايد به هشدار گوش فرا داد از آن جهت كه امكان دارد راست باشد و از خطرى بزرگ شخص را برهاند ؟ و قرآن به اين پرسش چنين پاسخ مىدهد كه : گناه داراى تأثيرى بد بر روى قلب است ، و هر چه گناهان متراكمتر باشد ، آثار آنها نيز متراكمتر خواهد شد .
كَلَّا
- هرگز . » اينها افسانههاى پيشينيان نيست ، بلكه حقايقى از جانب خدا است .
هامش
( 20 ) - الفرقان / 5 .