الف - هر كسب و كار اقتصادى كه موجب ظلم و تجاوز و تعدى به ديگران باشد مثل غصب ، ربا ، رشوهخوارى ، كمفروشى ، گرانفروشى ، غش و تقلب در معامله ، احتكار هر چيزى كه مردم به آن نيازمند باشند حتى اگر زمين باشد ، فروش اسلحه به دشمن ، اشاعه جنگ با سعايت و تبليغات سوء ، قضاوت به غير حق و شهادت ناحق ، دخالت در دستگاه ظلم و جور و نظاير اين امور كه تجاوز به حقوق ديگران است .
ب - هركار اقتصادى كه براى فرد يا جامعه زيانبخش است ولو آنكه ظلم و تجاوز نباشد ، مثل اشاعهى فحشا و از قبيل تشكيل مجالس لهو و لعب و غنا و رقص و دعوت به آن مجالس و فروش بليط آن و ساختن فيلمهاى شهوتانگيز و نمايش آن و نظاير اين امور ، قمار و دادوستد آلات قمار و ساختن آلات قمار و تشكيل مجالس قمار ، خريد و فروش مسكرات و ساختن آن و حمل و نقل آن و تشكيل مجالس آن ، تهيهى مواد مخدر و خريد و فروش آن و بالاخره هرچه براى فرد و اجتماع مضر است كه اسلام هر نوع فعاليت اقتصادى در اين امور را نهى كرده است .
ج - هر كار اقتصادى در امورى كه عاقلانه نباشد و به عبارت فقهى « كاراقتصادى در امورى كه منفعت عقلائى نداشته باشد » حتى اگر ظلم و تجاوز محسوب نشود و مضر براى جامعه هم نباشد دادوستد و حمل و نقل و ساختن آن از نظر اسلام ممنوع و نهى شده است مثل دادوستد وسائل شعبده و اشتغال به شعبدهبازى و يا وسائل فالهاى خرافى و فالگيرى و اينگونه امور .
در قرآن كريم همهى انواع سهگانهى « مكاسب محرمه » كه ذكر شد نهى شده است .
« يا ايهاالذين آمنو لاتأكلوا اموالكم بينكم بالباطل الا
مقايسه اى بين سيستمهاى اقتصادى ( فارسى ) — صفحة 181
مساهمون: الشيخ حسين المظاهري
ص١٨١