« ايّاك نَسْتَعينُ »
فقط و فقط از تو استعانت مىجوييم .
در اين جمله نيز تقديم ضمير بر فعل و تبديل ضمير متّصل به منفصل صورت گرفته است ، كه - بنا بر آنچه قبلًا گفته شد - افاده حصر مىكند ، يعنى فقط و فقط از تو كمك مىطلبيم .
مرحوم علّامه شيخ جواد بلاغى در تفسير آلاء الرَّحمن ذيل آيهء فوق مىفرمايند : « ظاهر آيه يارى جويى بشر را منحصراً از خدا مىداند » « 1 » در حالى كه سيرهء انبيا و اوليا و مسلمانان اين بوده است كه در همهء كارهاى خود ، از غير خدا گاهى استعانت مىجستند ، و از قرآن نيز استفاده مىشود كه كمك طلبيدن از غير خدا جايز ، بلكه به آن نيز توصيه شده است .
چند نمونه از آياتى كه در آن استعانت از غير خدا توصيه شده است :
1 . « تَعاوَنُوا عَلَى البِرِّ وَالتَّقْوى » ؛ « 2 »
يكديگر را در نيكوكارىها و تقوا يارى نماييد .
2 . « انَّ اللَّه يَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَالاحْسانِ » ؛ « 3 »
همانا خدا به عدل و نيكوكارى به يكديگر امر مىكند .
3 . « إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُحْسِنينَ » ؛ « 4 »
خداوند نيكوكاران را دوست دارد .
4 . « اسْتَعينُوا بِالصَّبْرِ وَالصَّلوةِ » ؛ « 5 »
به وسيله صبر و نماز استعانت بجوييد .
هامش
( 1 ) . الآء الرّحمن ، ص 55 . .
( 2 ) . مائده ( 5 ) آيهء 2 . .
( 3 ) . نحل ( 16 ) آيهء 90 . .
( 4 ) . مائده ( 5 ) آيهء 13 . .
( 5 ) . بقره ( 2 ) آيهء 153 . .