شرح
رواياتى در مورد فواكه و سبزىها ، طير و سنگ مرمر است كه بايد به آنها رسيدگى كنيم .
1 - وبإسناده عن محمّد بن عليّ بن محبوب ، عن أحمد بن عبدوس ، عن الحسن بن عليّ بن فضّال ، عن أبي جميلة ، عن الأصبغ ، عن أمير المؤمنين عليه السلام قال : لا يقطع من سرق شيئاً من الفاكهة ، وإذا مرّ بها فليأكل ولا يفسد . « 1 »
فقه الحديث : امير مؤمنان عليه السلام فرمود : اگر كسى از ميوهها سرقت كند ، دستش قطع نمىگردد ؛ كسى كه به ميوهها مرور كند ، مىتواند بخورد ؛ ولى حقّ از بين بردن آنها را ندارد .
توجيه روايت : ذيل حديث قرينهاى است بر اين كه مقصود ميوهاى است كه در حرز نباشد ؛ ميوه باغى كه در و ديوار ندارد ؛ و گرنه اگر باغ داراى حصار باشد ، معنا ندارد بگويد :
به عنوان اكل مارّه اشكالى نيست .
به عبارت ديگر ، يك بار ميوه را از داخل حرز سرقت مىكند ؛ به اين صورت كه درب باغ را مىشكند و يا قفل آن را باز مىكند ؛ اين معنا با ذيل روايت تناسب ندارد . ذيل روايت بيانگر اين معنا است كه از ميوهاى كه در مسيرش هست و بر آن مرور مىكند ، مىتواند بخورد ؛ امّا حقّ بردن آن را ندارد ؛ از اين رو ، اگر چنين كارى را انجام داد ، قطع دست دربارهى او نيست .
بنابراين ، اين روايت ، بر فتواى ابوحنيفه دلالتى ندارد . او مىگويد : بر دزدى ميوه اگر تمام شرايط موجود باشد ، حدّ قطع نيست ؛ در حالى كه روايت فقط صورت عدم حرز را بيان مىكند .
2 - محمّد بن يعقوب ، عن عليّ بن إبراهيم ، عن أبيه ، عن النّوفلي ، عن السكوني ، عن أبي عبداللَّه عليه السلام قال : قال رسول اللَّه صلى الله عليه و آله : لا قطع في ثمر ولا كثر - والكثر شحم النخل - . « 2 »
هامش
( 1 ) . وسائل الشيعة ، ج 18 ، ص 517 ، باب 23 از ابواب حدّ سرقت ، ح 5 .
( 2 ) . همان : ح 3 .