شرح
آيا به وجه ديگرى غير از عنوان محارب مىتوان قتل اين مرد را توجيه كرد ؟ احتمال دارد از جهت مفسد فى الأرض بودن حكم به قتل داده است . از كدام قسمت روايت محارب بودنش استفاده مىشود ؟
پاسخ قطعى براى اين سؤال نداريم ؛ ليكن از جهت تناسب حكم و موضوع و نقل صاحب وسائل رحمه الله روايت را در باب محارب و استناد فقها به آن در همين باب ، مىتوان گفت اجراى حدّ قتل از جهت صدق عنوان محارب بوده است .
محمّد بن الحسن بإسناده عن محمّد بن عليّ بن محبوب ، عن سلمة بن الخطّاب ، عن علي بن سيف بن عميرة ، عن عمرو بن شمر ، عن جابر ، عن أبي جعفر عليه السلام ، قال : من أشار بحديدة في مصر قطعت يده و من ضرب بها قتل . « 1 »
فقه الحديث : سند روايت به جهت عمرو بن شمر اعتبار ندارد . امام باقر عليه السلام فرمود :
كسى كه در شهرى به آهنى اشاره كند ( شمشير يا چاقويش را نشان بدهد ) بدون اين كه ضرب و جرحى با آن انجام بدهد ، بايد دستش بريده گردد ؛ و اگر با آن ضرب و جرحى وارد كرد ، بايد كشته شود .
دلالت روايت : نسبت به حكم قطع و قتل كه به نحو تخيير است يا ترتيب ؟ در مسأله پنجم بحث خواهيم كرد . الآن سخن در اين است كه از جملهى « من أشار بحديدة » حصر و اختصاص فهميده نمىشود ؛ زيرا ، امكان دارد روايت در مقام بيان يك مصداق روشن و واضح است . بنابراين ، اگر كسى با چوب و سنگ هم ايجاد رعب و ترس كند ، همين حكم را داشته باشد .
اگر از روايت انحصار فهميده مىشد ، با روايت سكونى تنافى داشت ؛ امّا با ضعف سند از يك طرف و عدم دلالت بر انحصار از طرف ديگر ، نمىتوان آن را منافى با روايت سكونى دانست .
هامش
( 1 ) . وسائل الشيعة ، ج 18 ، ص 538 ، باب 2 از ابواب حدّ محارب ، ح 3 .