شرح
كه به قصد توليد فساد باشد ، محارب است .
امام راحل در پايان اين مسأله مىفرمايند : آيا همراه با قصد اخافهى فرد ، در بين مردم نيز بايد ترسى پيدا شود تا عنوان محارب صدق كند ؟ ، لذا اگر فرد ضعيفى به قصد ترساندن مردم شمشير كشيد ولى هيچ كس خوف و وحشت نكرد آن را به شوخى و مزاح گرفتند ، محارب نيست و حدّ آن را نيز ندارد .
ظاهر مطلب اين است كه بايد از ترساندنش ، ترس نيز حاصل شود ؛ و گرنه بر او صادق نيست .
تأثير اخافه در خوف و ترسيدن مردم تا چه مقدار لازم است ؟ آيا بايد تمام مردم بازار يا محلّه بترسند يا يك نفر ، دو نفر كه ترس بردارند ، كافى است ؟ يا اگر مردان نترسيدند امّا زنان به علّت ضعفى كه در وجودشان هست تحتتأثير واقع شدند ، باز عنوان محارب صادق است ؟
ظاهر اين است كه اخافهى همهى مردم لازم نيست ؛ بلكه اگر شرايط ديگر را دارا باشد و به قصد اخافه و ايجاد رعب اسلحه كشيد و يك يا چند نفر ترسيدند ، محارب صادق است و بايد حدّ اجرا گردد .
تعميم محاربه به دريا و خشكى ، شهر و بيابان ، شب و روز
در شأن نزول آيهاى كه در حدّ محارب نازل شده ، بين مفسّران اختلاف است ؛ گروهى از آنان معتقدند آيه مربوط به قطّاعالطريق است ، يعنى كسانى كه در جادّهها راه مسافران را گرفته و با سلاح آنان را تهديد و تمام يا مقدارى از اموالشان را مىگيرند . « 1 » برخى از فقها نيز خيال كردهاند آيه ، اختصاص به همين مورد دارد ؛ لذا اگر چنين اخافهاى در شهر رخ داد ، عنوان قطّاعالطريق و محارب صادق نيست ؛ پس ، حدّ محارب نيز جارى نمىگردد . در نقد اين گروه مىگوييم : اوّلًا : بر فرض اين كه آيه مربوطه به قطاعالطريق باشد ، شأن نزول سبب اختصاصهامش
( 1 ) . مجمع البيان ، ج 3 ، ص 312 ؛ الكشاف ، ج 1 ، ص 628 ؛ تفسير القمى ، ج 1 ، ص 167 ؛ المنتخب من تفسير القرآن ، ج 1 ، ص 223 .